[GAIUS libro secundo rerum cottidianarum siue aureorum. ] §41.1.5.prNaturalem autem libertatem recipere intellegitur, cum uel oculos nostros effugerit uel ita sit in conspectu nostro, ut difficilis sit eius persecutio.
[ガイウス『日々の事柄または黄金の書』第2巻] しかし、野生動物が自然の自由を回復したと解されるのは、それが我々の視界から逃れ去ったとき、あるいは我々の視界に入っていても、それを追跡することが困難であるときである。
§41.1.5.1Illud quaesitum est, an fera bestia, quae ita uulnerata sit, ut capi possit, statim nostra esse intellegatur.
次のような問いがなされた。 すなわち、捕らえることができる程度に傷を負った野生の獣が、ただちに我々のものと解されるか否か。
Trebatio placuit statim nostram esse et eo usque nostram uideri, donec eam persequamur, quod si desierimus eam persequi, desinere nostram esse et rursus fieri occupantis: itaque si per hoc tempus, quo eam persequimur, alius eam ceperit eo animo, ut ipse lucrifaceret, furtum uideri nobis eum commississe.
トレバティウスは、ただちに我々のものとなり、我々がそれを追跡している間は我々のものとみなされ、もし我々が追跡をやめたならば、それは我々のものたることをやめ、再び占有した者のものになると考えた。 したがって、我々が追跡しているこの間に、他人が自ら利得を得る意図をもってそれを捕らえたならば、その者は我々に対して窃盗罪を犯したとみなされる。
plerique non aliter putauerunt eam nostram esse, quam si eam ceperimus, quia multa accidere possunt, ut eam non capiamus: quod uerius est.
多数の者は、我々がそれを捕らえた場合でなければ我々のものにならないと考えた。 なぜなら、それを捕らえられないような多くの事態が起こりうるからであり、こちらの説のほうがより正しい。
§41.1.5.2Apium quoque natura fera est: itaque quae in arbore nostra consederint, antequam a nobis alueo concludantur, non magis nostrae esse intelleguntur quam uolucres, quae in nostra arbore nidum fecerint.
蜂の性質もまた野生である。 したがって、我々の木にとどまった蜂も、我々によって巣箱に閉じ込められる前は、我々の木に巣を作った鳥たち以上に我々のものとは解されない。
ideo si alius eas incluserit, earum dominus erit.
それゆえ、もし他人がそれらを閉じ込めれば、その者がそれらの所有者となる。
§41.1.5.3Fauos quoque si quos hae fecerint, sine furto quilibet possidere potest: sed ut supra quoque diximus, qui in alienum fundum ingreditur, potest a domino, si is prouiderit, iure prohiberi ne ingrederetur.
彼女らが作った蜂の巣もまた、他人のものであっても、何人も窃盗を犯すことなくこれを占有することができる。 しかし、上でも述べたように、他人の土地に立ち入る者は、所有者がそれに気づいたならば、立ち入らないよう法律上禁止されることができる。
§41.1.5.4Examen, quod ex alueo nostro euolauerit, eo usque nostrum esse intellegitur, donec in conspectu nostro est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis fit.
我々の巣箱から飛び去った分蜂は、それが我々の視界にあり、その追跡が困難でない限り、我々のものと解される。 そうでなければ、占有者のものとなる。
§41.1.5.5Pauonum et columbarum fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: ceruos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat.
孔雀や鳩の性質は野生であり、それらが習慣として飛び去り飛び戻ることは問題にならない。 なぜなら、蜂も同じことをするが、その性質は野生であると合意されているからである。 鹿についても、ある人々は手なずけて森に行って戻ってくるようにしているが、これら自身の性質も野生であることを誰も否定しない。
in his autem animalibus, quae consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo usque nostra esse intellegantur, donec reuertendi animum habeant, quod si desierint reuertendi animum habere, desinant nostra esse et fiant occupantium.
しかし、習慣として去り戻るこれらの動物においては、戻る意思を有している間は我々のものと解され、もし戻る意思を持つことをやめたならば、我々のものたることをやめ、占有者のものになる、という規則が承認されている。
intelleguntur autem desisse reuertendi animum habere tunc, cum reuertendi consuetudinem deseruerint.
そして、戻る習慣を捨てたときに、戻る意思を持つことをやめたと解される。
§41.1.5.6Gallinarum et anserum non est fera natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres.
鶏やガチョウの性質は野生ではない。 なぜなら、野生の鶏や野生のガチョウがほかに存在することは明らかだからである。
itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihilo minus in nostro dominio tenentur.
したがって、何らかの方法で私のガチョウや鶏が驚かされて非常に遠くへ飛び去り、それらがどこにいるか分からなくなったとしても、それらはなお我々の所有権のうちに保持される。
qua de causa furti nobis tenebitur, qui quid eorum lucrandi animo adprehenderit.
このため、それらを利得を得る意図をもって捕らえた者は、我々に対して窃盗罪の責任を負うことになる。
§41.1.5.7Item quae ex hostibus capiuntur, iure gentium statim capientium fiunt:
同様に、敵から捕らえたものは、万民法によってただちに捕らえた者のものとなる。