[ULPIANUS libro nono decimo ad edictum. ]
[ウルピアーヌス、『告示注解』第19巻より] ポンポニウスは次のように論じている。
§41.1.44.prPomponius tractat: cum pastori meo lupi porcos eriperent, hos uicinae uillae colonus cum robustis canibus et fortibus, quos pecoris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint porci, qui eripuit, an nostri maneant: nam genere quodam uenandi id erant nancti.
私の羊飼いから狼たちが豚を奪い去ったとき、隣の農園の小作人が、自分の家畜のために飼っていた頑強で強そうな犬たちを連れて追跡し、狼たちから豚を奪い返したか、あるいは犬たちがそれをもぎ取った。 そして私の羊飼いが豚の返還を求めたとき、その豚は奪い返した者のものになったのか、それとも私たちのものにとどまるのかが問題となった。 なぜなら、彼らは一種の狩猟によってそれを手に入れたからである。
cogitabat tamen, quemadmodum terra marique capta, cum in suam naturalem laxitatem peruenerint, desinerent eorum esse qui ceperunt, ita ex bonis quoque nostris capta a bestiis marinis et terrestribus desinant nostra esse, cum effugerunt bestiae nostram persecutionem.
しかし、彼は次のように考察していた。 ちょうど、陸や海で捕獲されたものが、自身の自然な自由の状態に戻ったときには、それらを捕獲した者たちの所有であることをやめるのと同様に、海の獣や陸の獣によって私たちの財産から奪い取られたものもまた、それらの獣が私たちの追跡から逃れ去ったときには、私たちのものにとどまることをやめるのではないか、と。
quis denique manere nostrum dicit, quod auis transuolans ex area aut ex agro nostro transtulit aut quod nobis eripuit? si igitur desinit, si fuerit ore bestiae liberatum, occupantis erit, quemadmodum piscis uel aper uel auis, qui potestatem nostram euasit, si ab alio capiatur, ipsius fit.
そもそも、飛び去る鳥が私たちの庭や畑から運び去ったもの、あるいは私たちから奪い去ったものが、私たちのものにとどまると誰が言うだろうか。 したがって、もし(私たちのものにとどまることを)やめるのであれば、もし獣の口から解放された場合には、それは最初に手にした者(占有者)のものになるだろう。 それは、私たちの支配から逃れた魚やイノシシや鳥が、他人に捕らえられたならば、その人のものになるのと同様である。
sed putat potius nostrum manere tamdiu, quamdiu recuperari possit: licet in auibus et piscibus et feris uerum sit quod scribit.
しかし、彼(ポンポニウス)はむしろ、回収されうる限りは、私たちのものにとどまると考えている。 もっとも、彼が書いていることは、鳥や魚や野生動物に関しては真実であるとしても、である。
idem ait, etsi naufragio quid amissum sit, non statim nostrum esse desinere: denique quadruplo teneri eum qui rapuit.
彼はまた、難破によって何かが失われたとしても、直ちに私たちのものにとどまることをやめるわけではない、とも言っている。 それゆえ、それを強奪した者は4倍の責任を負う、と。
et sane melius est dicere et quod a lupo eripitur, nostrum manere, quamdiu recipi possit id quod ereptum est.
そして確かに、狼から奪い取られたものもまた、奪い取られたものが回収されうる限りは、私たちのものにとどまると言う方がより適切である。
si igitur manet, ego arbitror etiam furti competere actionem: licet enim non animo furandi fuerit colonus persecutus, quamuis et hoc animo potuerit esse, sed et si non hoc animo persecutus sit, tamen cum reposcenti non reddit, supprimere et intercipere uidetur.
したがって、もし(私たちのものに)とどまるのであれば、私(ウルピアーヌス)は、窃盗訴訟もまた成立すると判断する。 なぜなら、たとえ小作人が窃盗の意思をもって追跡したのではなかったとしても(もっとも、そのような意思をもっていた可能性もあるが、しかし、たとえそのような意思なしに追跡したのだとしても)、返還を求めている者に対して返還しないときには、それを隠匿し、横領しているとみなされるからである。
quare et furti et ad exhibendum teneri eum arbitror et uindicari exhibitos ab eo porcos posse.
それゆえ、彼は窃盗の責任および提示の責任の双方を負い、提示された豚は彼から回収されうると私は判断する。