[ULPIANUS libro quarto disputationum. ] §41.1.33.prIn eo, quod seruo castrensi ante aditam hereditatem filii familias militis legatur, uel eo, quod stipulatur seruus, tractatur apud Marcellum libro uicensimo, ex cuius persona uel stipulatio uires habeat uel legatum.
[ウルピアーヌス、『論議録』第4巻]\n 軍人である家子(子である家族員)の遺産相続が承認される前に、その陣中特有財産に属する奴隷に対して遺贈がなされた場合、あるいはその奴隷が約束(口頭契約)をした場合について、マルケッルスは第20巻において、約束または遺贈が誰の人格から効力を得るかという点を論じている。
et puto uerius, quod et Scaeuolae uidetur et ipse Marcellus tractat, si quidem adeatur hereditas, omnia ut in hereditario seruo, si adita non sit, ut in proprio patris esse spectanda: et si usus fructus fuerit huic seruo relictus, modo patri uideri delatum, modo heredi, nec a persona in personam creditur transisse.
そして、スカエウォラも同調し、マルケッルス自身も論じている通り、次の見解がより正しいと私は考える。 すなわち、遺産相続が承認されるならば、すべては遺産奴隷におけるのと同様に考慮されるべきであり、承認されないならば、父親の固有の奴隷におけるのと同様に考慮されるべきである。 また、もしこの奴隷に使用収益権が遺贈された場合、ある時は父親に、ある時は相続人にそれが与えられたとみなされ、人格から人格へと移転したとは信じられない。
§41.1.33.1Eadem distinctione quis utetur etiam, si res fuerit subtracta: aut cessare aut non furti actionem dicet, si ex testamento adierit, quoniam hereditati furtum non fit, aut, si non adierit, patri dabitur furti actio.
\n 何かが盗まれた場合にも、人は同様の区別を用いるであろう。 すなわち、遺言に基づいて遺産相続を承認したならば、遺産に対する窃盗は成立しないため、窃盗の訴えは提起できないと主張するであろうし、もし承認しなかったならば、父親に窃盗の訴えが与えられることになる。
§41.1.33.2Nam et condictio, quotiens seruus hereditarius stipulatur uel per traditionem accipit, ex persona defuncti uires assumit, ut Iuliano placet: cuius et ualuit sententia testantis personam spectandam esse opinantis.
\n なぜなら、遺産奴隷が約束(口頭契約)をし、あるいは引渡しによって受け取る場合にはいつでも、ユリアヌスが主張するように、返還請求(コンディクティオー)も被相続人の人格から効力を得るからである。 そして、遺言者の人格が考慮されるべきであると考えた彼の学説が普及している。