[ULPIANUS libro uicensimo octauo ad Sabinum. ] §40.7.9.prStatuliberum medio tempore seruum heredis esse nemo est qui ignorare debeat: eapropter noxae dedi poterit, sed deditus sperare adhuc libertatem poterit: nec enim deditio spem illi adimit libertatis.
[ULPIANUS libro uicensimo octauo ad Sabinum.] 条件付解放奴隷が中間の時期において相続人の奴隷であることを、誰もが知っていなければならない。 それゆえ、彼は加害引渡をされることが可能であるが、引き渡されたとしても依然として自由を希望することができる。 なぜなら、加害引渡は彼から自由の希望を奪わないからである。
§40.7.9.1Si statuliberum non eadem condicione heres uendat, causa eius immutabilis est et luere se ab eo potest simili modo ut ab herede.
もし相続人が同一の条件を示さずに条件付解放奴隷を売却したとしても、彼の法的地位は不変であり、彼は相続人からと同様の方法で、彼(買主)から自身を解放することができる。
si tamen suppresserit condicionem statuliberi? et ex empto quidem tenetur: grauiores autem etiam stellionatus crimen inportant ei, qui sciens dissimulata condicione statutae libertatis simpliciter eum uendiderit.
しかし、もし彼が条件付解放奴隷の条件を隠していたならどうなるか? その場合、彼は売買に基づく訴えによって確かに責任を負う。 しかし、より厳格な法学者たちは、定められた自由の条件を知りながら隠蔽し、単に彼を売却した者に対しては、詐欺罪をも科している。
§40.7.9.2Illud tractatum est, an liberatio contingat ei qui noxae dederit statuliberum.
条件付解放奴隷を加害引渡した者に対して、債務の免除が生じるかどうかが議論された。
et Octauenus putabat liberari: et idem dicebat et si ex stipulatu Stichum deberet eumque statuliberum soluisset: nam et si ante solutionem ad libertatem peruenisset, extingueretur obligatio tota: ea enim in obligatione consistere, quae pecunia lui praestarique possunt, libertas autem pecunia lui non potest nec reparari potest.
そしてオクタウェヌスは、免除されると考えていた。 そして彼は、約束に基づいてスティクスを債務として負っており、彼を条件付解放奴隷として給付した場合にも、同様のことを言っていた。 なぜなら、もし給付の前に彼が自由に至っていたとしても、債務全体が消滅したであろうからである。 というのも、金銭によって贖われ、履行されうるものだけが債務の中に存続するのであり、自由は金銭によって贖うことも回復することもできないからである。
quae sententia mihi uidetur uera.
この意見は私にとって正しいと思われる。
§40.7.9.3Statuliberi condicio ita demum immutabilis est, si adita hereditas fuerit: ceterum ante aditam hereditatem in propriam usucapitur seruitutem libertatisque spes infringitur: sed adita postea hereditate spes libertatis fauore sui redintegrabitur.
条件付解放奴隷の地位は、相続が承認された場合にのみ不変となる。 しかしながら、相続が承認される前は、独自の奴隷状態へと時効取得され、自由の希望は挫かれる。 だが、その後に相続が承認されれば、自由の希望はそれ自体への配慮によって回復されるであろう。