[ULPIANUS libro quarto ad Sabinum. ] §40.7.2.prQui statuliberi causam adprehendit, in ea condicione est, ut, siue tradatur, salua spe libertatis alienetur, siue usucapiatur, cum sua causa usucapiatur, siue manumittatur, non perdat spem orcini liberti.
[サビヌス註釈書第4巻、ウルピアーヌス] 条件付解放奴隷の地位を得た者は、引き渡されるとしても、自由への希望が維持されたまま譲渡され、時効取得されるとしても、その地位を伴って時効取得され、解放されるとしても、冥府の解放奴隷となる希望を失わないという状態にある。
sed statuliberi causam non prius seruus nanciscitur nisi adita uel ab uno ex institutis hereditate: ceterum ante aditionem siue tradetur siue usucapietur siue manumittetur, spes statutae libertatis intercidit.
しかし、奴隷は、指定された相続人のうちの少なくとも一人によって相続が承認されない限り、条件付解放奴隷の地位を得ることはない。 それ以外の、承認前においては、引き渡されようと、時効取得されようと、解放されようと、定められた自由への希望は消滅する。
§40.7.2.1Sed si impuberis tabulis libertas seruo sit adscripta, an uiuo pupillo, post aditionem uidelicet hereditatis patris, statuliber sit?
しかし、もし未成年者の遺言書において奴隷に自由が付与されている場合、父親の相続が承認された後であればもちろん、被後見人が生存している間であっても、彼は条件付解放奴隷であるか。
§40.7.2.2Cassius negat: Iulianus contra existimat, quae sententia uerior habetur.
カッシウスは否とする。 ユリアヌスは反対の考えであり、こちらの見解の方がより正しいとみなされている。
§40.7.2.3Plus scripsit Iulianus et si legatus sit seruus ab herede patris, liber esse iussus in pupillaribus tabulis, praeualere libertatis dationem.
ユリアヌスはさらに進んで、仮にその奴隷が父親の相続人によって遺贈され、かつ被後見人の遺言書において自由になるよう命じられている場合、自由の付与が優先すると書いている。
Si primis tabulis sub condicione seruus cum libertate ex parte dimidia heres sit institutus, an statuliberi causam optineat, ut adeunte coherede cum sua causa usucapiatur? cum a semetipso acceperit libertatem, non potest statuliberi causam optinere.
もし最初の遺言書において、奴隷が条件付きで、かつ自由を付与されつつ、二分の一の持分について相続人に指定されている場合、共同相続人が相続を承認するにあたり、その奴隷が自らの法的地位を伴って時効取得されるために、条件付解放奴隷の地位を得るか。 自分自身から自由を受け取るのであるから、条件付解放奴隷の地位を得ることはできない。
plane si condicio hereditatis deficiat, quo casu secundum Iulianum uel libertatem apiscitur, dicendum est statuliberi causam optinere, eo quod non a semetipso, sed a coherede accepisse libertatem creditur.
明らかに、相続の条件が成就しなかった場合、この場合ユリアヌスによれば彼は自由を得るのであるが、条件付解放奴隷の地位を得ると言うべきである。 なぜなら、自分自身からではなく、共同相続人から自由を受け取ったとみなされるからである。
§40.7.2.4Quocumque gradu pupillo seruus cum libertate substitutus sit, necessarii causam optinet: quae sententia utilitatis causa recepta est et a nobis probatur.
どの順位においてであれ、被後見人に対して自由を付与されて予備的相続人に指定されている場合、その奴隷は必要相続人の地位を得る。 この見解は便宜上の理由から受け入れられており、我々によっても承認されている。
Celsus quoque putat libro quinto decimo cum libertate substitutum statuliberi causam optinere.
ケルススも第15巻において、自由を付与されて予備的相続人とされた者は、条件付解放奴隷の地位を得ると考えている。