[NERATIUS libro tertio membranarum. ] §40.7.17.prSi decem heredi dedisset, iussus est liber esse: decem habet et tantundem domino debet: dando haec decem non liberabitur.
[ネラティウス、羊皮紙本集第3巻] もし相続人に10を支払ったならば自由になるよう命じられている場合、彼が10を持っており、かつ同額を主人に負っているなら、この10を支払うことによって彼は解放されないだろう。
nam quod statulibero ex peculio suo dare explendae condicionis causa concessum est, ita interpretari debemus, ut non etiam ex eo dare possit, quod extra peculium est.
なぜなら、条件付き自由身分奴隷が条件を満たすために自らの特有財産から支払うことが認められているということは、特有財産のほかに外にあるものから支払うこともできるというように解釈されてはならないからである。
nec me praeterit hos nummos peculiares posse dici, quamuis, si nihil praeterea seruus habeat, peculium nullum sit.
また、たとえ奴隷がこれ以外に何も持っていないなら特有財産が皆無であるとしても、これらの貨幣が特有財産に属するものと言われうるということは、私に見落とされているわけではない。
sed dubitari non oportet, quin haec mens fuerit id constituentium, ut quasi ex patrimonio suo dandi eo nomine seruo potestas esset, quia id maxime sine iniuria dominorum concedi uidebatur.
しかし、これを規定した人々の意図が、奴隷に対しその名目で、いわば自らの財産から支払う権限を与えることにあったという点については、疑うべきではない。 なぜなら、それが主人の権利を害することなく認められるのが最も妥当であると思われたからである。
quod si ultra quis progredietur, non multum aberit, quin etiam eos nummos, quos domino subripuerit, dando statuliberum condicioni satisfacturum existimet.
だが、もし誰かがこれを超えて進むならば、条件付き自由身分奴隷が、主人から盗み出した貨幣を支払うことによってさえ条件を満たすことになると考えるのと、大して違わないことになるだろう。