[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum. ] §40.5.26.4Apparet igitur ex hoc rescripto, item eo quod a diuo Pio rescriptum diximus, noluisse eos moram libertati fortuitam nocere edito ex ea, cui fideicommissa libertas data est.
したがって、この答申ならびに、神君ピウスによって答申されたと我々が述べたあの件からも、彼らが、信託遺贈による自由を与えられた女性から生まれた子供に対し、自由に対する不慮の遅滞が不利益を及ぼすことを望まなかったことが明らかである。
§40.5.26.5Non tamen si a substituto impuberis fideicommissa libertas data sit ancillae eaque uiuo impubere partum ediderit, uel si post tempus uel sub condicione libertatem acceperit et ante diem uel condicionem partum ediderit, ad libertatem partus perducetur, quia horum alia condicio est: non enim moram fortuitam, sed ex uoluntate testantis passi sunt.
しかしながら、もし未成年者の代替相続人によって女奴隷に信託遺贈による自由が与えられ、その女奴隷が未成年者の生存中に子供を産んだ場合、あるいは、彼女が一定の期間の後にか、もしくは条件付きで自由を受け取り、その期限前または条件成就前に子供を産んだ場合には、子供が自由へと導かれることはない。 なぜなら、これらのケースの状況は異なるからである。 すなわち、彼らが被ったのは不慮の遅滞ではなく、遺言者の意思によるものだからである。
§40.5.26.6Si pro non scripto habitus sit seruus alicui legatus, cui seruo per fideicommissum libertas adscripta est, quaestionis est, num fideicommissa libertas debeat intercidere et an, si seruus petat fideicommissam libertatem ab eo, penes quem remansisset pro non scripto habito legato quod erat relictum ei qui eum rogatus fuerat manumittere, uel si ipse seruus, ut supra dictum est, fuit legatus, an libertas non debeat intercidere.
もし、信託遺贈によって自由が書き添えられていた奴隷の、ある者への遺贈が「記載されなかったもの」とみなされた場合、信託遺贈された自由が消滅すべきか否か、また、もし奴隷が、その者を解放するよう求められていた者に遺贈されていた物が遺贈の無効によってその手元にとどまることになった者から、信託遺贈された自由を請求する場合、あるいは、上に述べられたように、その奴隷自身が遺贈の対象であった場合に、自由が消滅すべきではないのかが問題となる。
et putem debere dici fideicommissam libertatem saluam esse, licet ad eum nihil peruenerit, qui eum rogatus erat manumittere: cogetur igitur libertatem praestare is ad quem peruenit legatum, quia libertas fideicommissa nullum impedimentum pati debet.
そして私は、たとえ彼を解放するよう求められていた者に何ももたらされなかったとしても、信託遺贈された自由は保たれると言われるべきであると考える。 したがって、遺贈が帰した者が自由を提供するよう強制される。 なぜなら、信託遺贈された自由は、いかなる障害も被るべきではないからである。
§40.5.26.7Subuentum libertatibus est senatus consulto, quod factum est temporibus diui Traiani Rubrio Gallo et Caelio Hispone consulibus in haec uerba: 'si hi, a quibus libertatem praestari oportet, euocati a praetore adesse noluis'sent, si causa cognita praetor pronuntiasset libertatem his deberi, eodem iure statum 'seruari, ac si directo manumissi essent'.
神君トラヤヌスの時代に、ルブリウス・ガッルスとカエリウス・ヒスポが執政官であったときになされた元老院議決によって、自由に対して次のような文言で救済が与えられた。 「もし、自由を提供すべき者たちが、法務官によって召喚されたにもかかわらず出頭することを拒み、法務官が事件を審理した上で、彼らに自由が債務として課されていると宣告したならば、あたかも直接に解放されたかのように、同じ法のもとで彼らの身分が維持されるものとする。
§40.5.26.8Hoc senatus consultum ad eos pertinet, quibus ex causa fideicommissi libertas debeatur.
」この元老院議決は、信託遺贈の原因に基づいて自由が債務となっている者たちに適用される。
proinde si libertas non deberetur, obreptum tamen praetori est de libertate pronuntiatumque, ex hoc senatus consulto libertas non competit.
したがって、もし自由が債務となっていないにもかかわらず、法務官が欺かれて自由に関する宣告がなされたとしても、この元老院議決に基づいて自由が認められることはない。
et ita imperator noster cum patre suo rescripsit.
そして、我々の皇帝はその父と共にこのように回答した。
§40.5.26.9Euocari autem a praetore oportet eos, qui fideicommissam libertatem debent: ceterum nisi fuerint euocati, cessat Rubrianum senatus consultum.
さらに、信託遺贈による自由を債務としている者たちは、法務官によって召喚されねばならない。 そうでなく、もし彼らが召喚されていなければ、ルブリウス元老院議決は適用されない。
proinde denuntiationibus et edictis litterisque euocandi sunt.
したがって、彼らは告知、布告、および書状によって召喚されねばならない。
§40.5.26.10Hoc senatus consultum ad omnes pertinet latitantes, quos fideicommissam libertatem praestare oportet.
この元老院議決は、信託遺贈による自由を提供すべきであるのに潜伏しているすべての人々に適用される。
proinde siue heres rogatus siue quis alius, senatus consulto locus est: omnes enim omnino, qui deberent fideicommissam libertatem praestare, in ea causa sunt, ut ad senatus consultum pertineant.
したがって、求められた者が相続人であろうと、あるいは他の誰かであろうと、元老院議決の適用される余地がある。 なぜなら、信託遺贈による自由を提供する義務があるすべての者は例外なく、この元老院議決の対象となるような状況にあるからである。
§40.5.26.11Quare si heres quidem latitet, legatarius autem uel fideicommissarius, qui rogatus sit libertatem praestare, praesens sit, senatus consultum deficit et nihilo minus impedietur libertas: proponamus enim legatarium nondum dominium serui nactum esse.
それゆえ、もし相続人が潜伏している一方で、自由を提供するよう求められている受遺者または信託遺贈受取人が出頭しているならば、元老院議決は機能せず、それにもかかわらず自由は妨げられることになる。 なぜなら、受遺者がまだ奴隷の所有権を取得していないと想定してみよう。