[IDEM libro uicesimo quarto digestorum. ] §40.5.19.prHarede instituto marito per fideicommissum libertatem seruis dedit, in quibus et Sticho actori mariti: quaesitum est, cum absente domino isti praesidem prouinciae adierint, ut libertas sibi praestaretur, quasi ex iusta causa heres abesset, et praeses prouinciae pronuntiauerit libertatem deberi, an agi cum Sticho possit, ut rationem actus a se administrati reddere compellatur.
[同じ著者の『学説彙纂』第24巻より] 夫を相続人に指定したうえで、信託遺贈によって奴隷たちに自由を与え、その中には夫の代理人であったスティクスも含まれていた。 主人が不在の間に彼らが属州総督のもとに赴き、あたかも相続人が正当な理由で不在であるかのようにして自分たちに自由が与えられるよう求め、属州総督が自由は与えられるべきであると裁定したとき、スティクスに対して、自分が管理していた業務の会計報告を提出するよう強制するために訴訟を起こすことができるかどうかが問われた。
respondit non posse.
できない、と答えた。
§40.5.19.1Uxori dotem et alias res plures legauit et eius fidei commisit, ut Aquilinum seruum proprium mulieris apud consilium manumitteret: id negat se facere debere, quod ipsius proprius esset: quaero, an libertas ei debeatur.
妻に持参金とその他多くの財産を遺贈し、彼女の信託に、その女性自身の奴隷であるアクィリヌスを評議会の前で解放するよう委ねた。 彼女は、彼が自分自身の所有物であるからという理由で、それを行う義務はないと主張している。 私は、彼に自由が与えられるべきであるかどうかを問う。
respondit uxorem, si ex testamento non solum dotem, sed etiam cetera legata praestari sibi uellet, compellendam ex causa fideicommissi Aquilinum manumittere eumque, cum liber erit, petiturum ea quae sibi legata sunt.
妻が、遺言に基づいて持参金だけでなくその他の遺贈物も自分に給付されることを望むのであれば、信託遺贈に基づきアクィリヌスを解放するよう強制されるべきであり、彼(アクィリヌス)は、自由の身となったとき、自分に遺贈されたものを請求することになる、と答えた。