[SCAEUOLA libro uicensimo tertio digestorum. ]
[スカエウォラ『学説彙纂』第23巻より] 遺言で次のように定められていた。
§40.5.18.prTestamento ita cauit: 'Pamphilus, si bene se gesserit rationibus meis, liber esto': quaesitum est, cum manente eodem testamento post aliquot annos decesserit nec ullae querellae locus de Pamphilo circa rationes patroni sit, an ex testamento libertatem sit consecutus.
「パンピルスが、私の帳簿に関してよく振る舞ったならば、自由であるべし」。 それと同じ遺言がそのまま有効なままで数年後に遺言者が死亡し、パトローヌスの帳簿に関してパンピルスに対するいかなる不満の余地もない場合、彼が遺言に基づいて自由を獲得したかどうかが問われた。
respondit nihil proponi, cur non sit consecutus.
彼は、獲得しなかったとする理由は何も提示されていない、と答えた。