[IDEM libro sexto decimo digestorum. ] §40.5.10.prQuidam in testamento scripserat: 'illum et illum seruos meos uenire nolo'.
[同じ著者(マルケルス)、『学説彙纂』第16巻] ある者が遺言の中に「私の奴隷である某と某が売却されることを私は望まない」と書いていた。
si ideo eos noluit uenumdari, ut, si ueneant, ad libertatem perueniant, praestanda erit libertas: nam et illi uidetur libertas relicta, de quo ita scriptum est: 'nolo alii quam tibi seruiat'.
もし彼が、彼らが売却されるのを望まなかったのが、売却された場合には自由に至るようにするためであったなら、自由は提供されなければならない。 なぜなら、「彼があなた以外の誰にも仕えないことを望む」とこのように書かれている者に対しても、自由が遺贈されたとみなされるからである。
secundum haec igitur si quoquo modo uendere temptauerit seruum, confestim peti poterit libertas nec, quominus praestet libertatem, proderit heredi, si eum redemerit, quia semel exstitit condicio.
したがって、これらに従えば、もし相続人がいかなる方法であれ奴隷を売り渡そうと試みたならば、ただちに自由が請求されうる。 そして、いったん条件が成就した以上、相続人が彼を買い戻したとしても、自由を提供することから免れるために(その買い戻しが)相続人に益することはない。
§40.5.10.1Is cui libertas debebatur ueniit: si uult ab herede manumitti, non erit interueniendum ei, cum heres praesens erit, emptor latitabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perueniat.
自由が与えられるべきであった者が売却された。 もし彼が相続人から解放されることを望み、相続人が在席している一方で買主が身を隠しているならば、彼に対して介入がなされるべきではない。 なぜなら、彼は元老院議決を利用して、あたかも遺言によるかのように自由を得ることができたはずだからである。
§40.5.10.2Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui soluendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte aduersus uenditos actionem competere et magis simile uideri statulibero, qui pridie, quam ex testamento ad libertatem perueniret, idem fieri passus est.
信託から自由が与えられるべきであった者が、支払能力のない(債務超過の)者によって善意の買主に引き渡されるのを甘受した。 君は、偽りの隷属状態によって自由人の買主を欺いた者の例に倣って、解放された者に対して訴権を設定すべきであると考えるか。 私もまた、売却された者たちに対して訴権が正当に認められ、また(この者が)、遺言によって自由を得る前日に同様のことが行われるのを甘受した条件付自由奴隷に、より類似しているとみなされるべきだと考えるように傾いている。