[IDEM libro sexto decimo digestorum. ] §40.5.10.prQuidam in testamento scripserat: 'illum et illum seruos meos uenire nolo'.
[같은 저자(마르켈루스), 『학설휘찬』 제16권] 어떤 사람이 유언장에 '나의 노예 아무개와 아무개가 매각되는 것을 나는 원하지 않는다'라고 썼다.
si ideo eos noluit uenumdari, ut, si ueneant, ad libertatem perueniant, praestanda erit libertas: nam et illi uidetur libertas relicta, de quo ita scriptum est: 'nolo alii quam tibi seruiat'.
만약 그가 그들의 매각을 원치 않은 이유가, 그들이 매각될 경우 자유에 이르게 하려는 목적이었다면, 자유가 제공되어야 한다. 왜냐하면 '그가 당신 외에 다른 누구에게도 복종하지 않기를 원한다'라고 기록된 사람에게도 자유가 유증된 것으로 여겨지기 때문이다.
secundum haec igitur si quoquo modo uendere temptauerit seruum, confestim peti poterit libertas nec, quominus praestet libertatem, proderit heredi, si eum redemerit, quia semel exstitit condicio.
그러므로 이 원칙들에 따르면, 상속인이 어떤 방식으로든 노예를 매각하려 시도했다면 즉시 자유를 청구할 수 있으며, 일단 조건이 성취된 이상 상속인이 그를 다시 사들인다 하더라도 자유를 제공하지 않기 위해 (그 매수 행위가) 상속인에게 유익하게 작용하지는 않는다.
§40.5.10.1Is cui libertas debebatur ueniit: si uult ab herede manumitti, non erit interueniendum ei, cum heres praesens erit, emptor latitabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perueniat.
자유가 주어져야 했던 자가 매각되었다. 만약 그가 상속인으로부터 해방되기를 원하고, 상속인이 출석한 반면 매수인은 몸을 숨기고 있다면, 그에 대해 간섭이 행해져서는 안 된다. 왜냐하면 그는 원로원 결의를 활용하여 마치 유언에 의한 것처럼 자유를 얻을 수 있었기 때문이다.
§40.5.10.2Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui soluendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte aduersus uenditos actionem competere et magis simile uideri statulibero, qui pridie, quam ex testamento ad libertatem perueniret, idem fieri passus est.
신탁으로부터 자유가 주어져야 했던 자가 채무 초과인 자에 의해 선의의 매수인에게 인도되는 것을 감수했다. 당신은 거짓 예속 상태로 자유인의 매수인을 속인 자의 선례에 따라, 해방된 자를 상대로 소송이 제기되어야 한다고 생각하는가? 나 역시 매각된 자들을 상대로 소송이 정당하게 허용되며, 또한 (이 자가) 유언에 따라 자유를 얻기 전날에 동일한 일이 행해지는 것을 감수한 조건부 자유 노예와 더 유사해 보인다고 생각하는 편으로 마음이 기운다.