Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §40.4.59.pr-40.4.59.2

遺言による解放における地位変化と財産返還

6407 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

遺言による奴隷解放を巡り、地位変化が及ぼす影響、財産不正持去りと自由獲得の関係、および条件付きの否定表現による解放の成否に関する三つの法解釈を示す。

[SCAEUOLA libro uicensimo tertio digestorum.
[スカエウォラ、『学説彙纂』第二十三巻における。
] §40.4.59.prTitia seruis quibusdam et ancillis nominatim directas libertates dedit, deinde ita scripsit: 'et pedisequas omnes, quarum nomina in rationibus meis scripta sunt, liberas esse uolo'.
] ティティアは、特定の男女の奴隷に指名で直接の自由を与え、そののち次のように書いた。 「そして、私の帳簿に名前が書かれているすべての侍女が自由であることを私は望む。
quaesitum est, an Eutychia, quae testamenti facti tempore inter pedisequas libertatem acceperat, mortis autem tempore inueniatur actori in contubernio tradita, ex generali capite pedisequarum libertatem consequi posset.
」遺言が作成された時点では侍女たちの間で自由を受け取っていたエウテュキアが、死亡の時点には管理人に同棲のために引き渡されているのが見出された場合、彼女は侍女に関する一般的条項に基づいて自由を獲得できるかという点が問われた。
respondit nihil impediri libertatem pedisequae, quod mortis demum tempore pedisequa esse desiit.
死亡のまさにその時点において侍女であることをやめていたという事実は、侍女の自由を何ら妨げないと答えた。
§40.4.59.1Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraudem amouisse dicitur: quaesitum est, an non ante in libertatem proclamare debeat, quam ea, quae ex hereditate amouisse probari poterit, heredibus restitueret.
スティクスは主人の遺言によって無条件かつ直接の自由を受け取っていたが、相続財産から多くのものを不正に持ち去ったと言われている。 彼が相続財産から持ち去ったと証明されうるものを相続人たちに返還するまでは、自由を求めて訴え出るべきではないのかという点が問われた。
respondit secundum ea, quae proponerentur, eum de quo quaereretur liberum esse.
提示された状況によれば、問題となっている者は自由であると答えた。
CLAUDIUS: uidetur absoluisse et id de quo quaeritur: nam heredibus satis consultum est edicto de furtis.
クラウディウス:問題となっているその事柄についても、解決を与えたように見受けられる。 なぜなら、相続人たちに対しては、盗犯に関する告示によって十分に手当てがなされているからである。
§40.4.59.2Lucius Titius testamento suo ita cauit: 'Onesiphore, nisi diligenter rationem excusseris, liber ne esto': quaero, an Onesiphorus ex his uerbis libertatem sibi uindicare possit.
ルキウス・ティティウスは自身の遺言において以下のように規定した。 「オネシポルスよ、入念に精算を締めくくらない限り、自由になるな。 」私は問う、オネシポルスはこれらの言葉から自身の自由を要求できるか。
respondit uerbis, quae proponerentur, libertatem adimi potius quam dari.
提示された言葉においては、自由は与えられているというよりむしろ奪われていると答えた。

語釈・文法注

  1. §40.4.59.prquod mortis demum tempore pedisequa esse desiit — quod節は事実(〜という事実)を示す名詞節を導き、主句の対格不定詞句 nihil impediri libertatem に対して、解放を妨げない理由・事実を示している。
  2. §40.4.59.1an non ante in libertatem proclamare debeat, quam ... restitueret — non ante ... quam 構文で「〜するまでは〜すべきではない(〜した後に初めてすべきである)」という条件付きの制限を表す。接続法過去 restitueret は想定される条件付きの行為を示す。
  3. §40.4.59.1uidetur absoluisse — uidetur の主語は、直前の回答を下した法学者(あるいは遺言の趣旨)と考えられる。absoluisse(放免した、解決した)は、スティクスが自由を主張する前に財産を返還すべきという義務から、彼を解放したことを指す。
  4. §40.4.59.2liber ne esto — esto は二人称単数の未来命令法であり、否定の ne および nisi 節(〜でなければ)と組み合わされることで、条件付きの強い禁止(自由になってはならない)を表現している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §40.4.59.pr-40.4.59.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.4.59.pr-40.4.59.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。