[SCAEUOLA libro uicensimo tertio digestorum. ] §40.4.59.prTitia seruis quibusdam et ancillis nominatim directas libertates dedit, deinde ita scripsit: 'et pedisequas omnes, quarum nomina in rationibus meis scripta sunt, liberas esse uolo'. quaesitum est, an Eutychia, quae testamenti facti tempore inter pedisequas libertatem acceperat, mortis autem tempore inueniatur actori in contubernio tradita, ex generali capite pedisequarum libertatem consequi posset.
[스카에볼라, 《학설휘찬》 제23권.] 티티아는 특정 남녀 노예들에게 지명으로 직접적인 자유를 부여했고, 이어서 다음과 같이 썼다. "그리고 내 장부에 이름이 기록되어 있는 모든 시녀들이 자유롭게 되기를 나는 바란다." 유언서가 작성될 당시에는 시녀들 사이에서 자유를 부여받았던 에우티키아가, 사망 당시에는 관리인에게 동거를 위해 인도된 것으로 밝혀진 경우, 그녀가 시녀들에 관한 일반 조항에 근거하여 자유를 획득할 수 있는지에 대해 질문되었다.
respondit nihil impediri libertatem pedisequae, quod mortis demum tempore pedisequa esse desiit.
사망의 바로 그 시점에 시녀이기를 그쳤다는 사실은, 시녀의 자유를 아무런 방해도 하지 않는다고 답변했다.
§40.4.59.1Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraudem amouisse dicitur: quaesitum est, an non ante in libertatem proclamare debeat, quam ea, quae ex hereditate amouisse probari poterit, heredibus restitueret.
스티쿠스는 주인의 유언에 의해 조건 없고 직접적인 자유를 받았으나, 상속재산에서 많은 것을 사기로 가져갔다고 전해진다. 상속재산에서 가져갔다고 증명될 수 있는 것들을 상속인들에게 반환하기 전에는, 그가 자유를 요구하며 나설 수 없는 것인지에 대해 질문되었다.
respondit secundum ea, quae proponerentur, eum de quo quaereretur liberum esse.
제시된 상황에 따르면, 질문의 대상이 된 자는 자유인이라고 답변했다.
CLAUDIUS: uidetur absoluisse et id de quo quaeritur: nam heredibus satis consultum est edicto de furtis.
클라우디우스: 질문된 그 사안에 대해서도 면제해 준 것으로 보인다. 왜냐하면 상속인들에게는 절도에 관한 고시에 의해 충분한 대책이 마련되어 있기 때문이다.
§40.4.59.2Lucius Titius testamento suo ita cauit: 'Onesiphore, nisi diligenter rationem excusseris, liber ne esto': quaero, an Onesiphorus ex his uerbis libertatem sibi uindicare possit.
루키우스 티티우스는 자신의 유언장에서 다음과 같이 규정했다. "오네시포루스여, 꼼꼼하게 정산하지 않는다면, 자유롭게 되지 말라." 나는 묻는다, 오네시포루스가 이 문구로부터 자신을 위해 자유를 청구할 수 있는가.
respondit uerbis, quae proponerentur, libertatem adimi potius quam dari.
제시된 문구에 의하면, 자유는 주어지기보다는 오히려 박탈되는 것이라고 답변했다.