[SCAEUOLA libro quarto responsorum.
[スカエウォラ、『解答集』第四巻における。
] §40.4.54.prQui habebat seruum Cratistum, testamento ita cauit: 'seruus meus Cratinus liber esto': quaero, an seruus Cratistus ad libertatem peruenire possit, cum testator seruum Cratinum non habebat, sed hunc solum Cratistum.
] クラティストゥスという奴隷を持っていた者が、遺言において次のように定めた。 「余の奴隷クラティヌスは自由たるべし」。 遺言者はクラティヌスという名の奴隷を持っておらず、ただこのクラティストゥスだけを持っていたのであるが、奴隷クラティストゥスは自由を得ることができるかどうか、私は尋ねる。
respondit nihil obesse, quod in syllaba errasset.
回答した、音節において誤ったことは何ら妨げにならない。
§40.4.54.1Scripti testamento heredes ante aditam hereditatem pacti sunt cum creditoribus, ut parte dimidia contenti essent, et ita decreto a praetore interposito hereditatem adierunt: quaero, an libertates in eo testamento datae competierunt.
遺言によって指定された相続人たちが、相続を承認する前に、債権者たちが二分の一で満足することについて彼らと合意し、そのうえで法務官による決定が下されて相続を承認した。 私は、その遺言において与えられた自由が有効となるかどうかを尋ねる。
respondit, si testator fraudandi consilium non habuisset, competere libertates.
回答した、もし遺言者に詐害の意図がなかったのであれば、自由は有効となる。