[IDEM libro quinto decimo responsorum.
[同人(パウルス)、『解答集』第十五巻における。
] §40.4.53.prLucius Titius seruo libertatem dedit, si rationem actus sui ex fide dedisset Gaio Seio filio suo: cum annos pubertatis egressus fuisset Gaius Seius, a curatoribus eiusdem conuentus seruus etiam apud iudicem omnibus satisfecit: exacta cautione a curatoribus pronuntiatum est liberum eum esse: nunc Gaius Seius filius testatoris negat curatoribus suis recte pecuniam inlatam: quaero, an iure soluta sit quantitas.
]\n\nルキウス・ティティウスは、自分の奴隷が自分の息子ガイウス・セイウスに対してその任務の会計を誠実に提出したならば、という条件で、彼に自由を与えた。 ガイウス・セイウスが思春期の年齢を過ぎたとき、同じ男の財産管理人たちによって催告された奴隷は、裁判官の前においてもすべての点について義務を果たした。 財産管理人たちによって保証が求められたうえで、彼が自由であることが宣言された。 今や遺言者の息子ガイウス・セイウスは、自分の財産管理人たちに対して金銭が正当に払い込まれたということを否定している。 私は、その額が法律上有効に支払われたのかどうかを尋ねる。
Paulus respondit curatoribus quidem adulescentis reliquam rationem, ut condicio testamento adscripta impleatur, non iure exsolutam uideri: sed si praesente adulescente pecunia illata est uel in rationibus eius relata, impletam condicionem uideri, ac si ipsi soluta fuisset.
パウルスは以下のように回答した。 遺言に書き加えられた条件が成就されるために、青年の財産管理人たちに対して残りの会計を決済することは、適法に行われたとは見なされない。 しかし、もしその青年の立ち会いのもとで金銭が払い込まれたか、あるいは彼の帳簿に計上されたならば、あたかも彼自身に支払われたかのように、条件は成就されたと見なされる。