[IDEM libro nono quaestionum. ]
[同人、質問集第9巻における] 適齢期前の息子を相続人に指定した者が、スティクスが彼の管理下にある銀器の決済をした上で自由になるべきことを命じた。
§40.4.22.prQui filium impuberem heredem instituit, Stichum ratione argenti, quod sub cura eius esset, reddita liberum esse iusserat: is seruus parte argenti subtracta cum tutore diuisit atque ita tutor ei parem rationem adscripsit.
この奴隷は銀器の一部を着服して後見人と分け合い、後見人はその上で彼に対して計算が合っていると記帳した。
consultus, an Stichus liber esset, respondit non esse liberum: nam quod alioquin placeat, si statuliber pecuniam dare iussus tutori det uel per tutorem stet, quo minus condicioni pareatur, peruenire eum ad libertatem, ita accipiendum, ut bona fide et citra fraudem statuliberi et tutoris id fiat, sicut et in alienationibus rerum pupillarium seruatur.
スティクスが自由であるか否かについて諮問を受け、自由ではないと回答した。 というのも、他の場合に認められている規則、すなわち、条件付自由の奴隷がお金を支払うよう命じられて後見人に支払うか、あるいは後見人のせいで条件が満たされない場合に彼が自由を得るということは、被後見人の財産の処分において遵守されているのと同様に、それが誠実に基づき、条件付自由の奴隷と後見人の欺瞞なしに行われる場合に限って認められる、と解されるべきだからである。
itaque et si offerente statulibero pecuniam tutor in fraudem pupilli accipere nolit, non aliter libertatem contingere, quam si seruus fraude careat.
したがって、条件付自由の奴隷がお金を差し出しているのに、後見人が被後見人を害する目的で受け取りを拒む場合であっても、奴隷自身に欺瞞がない場合にのみ、自由が認められる。
eademque et de curatore dicenda.
そして、同じことが保佐人についても言われるべきである。
item quaesitum est, rationem argenti reddere iussus in quem modum intellegendus sit condicioni paruisse, id est an, si quaedam uasa sine culpa eius perierint atque ita reliqua uasa heredi bona fide adsignauerit, perueniat ad libertatem.
また、銀器の決済を行うよう命じられた者が、どのような方法で条件を履行したとみなされるべきか、すなわち、もし一部の器が彼の過失なしに滅失し、その結果残りの器を誠実に相続人に引き渡したとすれば、彼が自由を得るのかという点が問い合わされた。
respondit peruenturum: nam sufficere, si ex aequo et bono rationem reddat: denique quam rationem bonus pater familias reciperet, ea heredi reddita impletam condicionem uideri.
彼は自由を得るであろうと回答した。 というのも、彼が公平と善に従って決済を行えば十分だからである。 要するに、良き家父が受け入れるであろう決済が相続人に対してなされたならば、条件は履行されたとみなされるのである。