[POMPONIUS libro quinto senatus consultorum. ] §40.14.3.prHoc sermone 'adgnitis natalibus' de nullis aliis intellegendum est senatum sensisse quam ingenuis.
[ポンポニウス、『元老院決議録』第五巻から] 「出生が認知された上で」というこの表現によって、元老院が生まれながらの自由人以外の誰をも念頭に置いていなかったと理解されるべきである。
§40.14.3.1Uerbo autem 'relinquerent' etiam hoc intellegendum est, ut quaecumque ex re eius, a quo manumissi erant, adquisita habeant, restituant.
また、「残す(立ち去る)べきである」という言葉によって、自分たちを解放した者の財産から獲得して所持しているいかなるものも、彼らが返還すべきであるということもまた、理解されるべきである。
sed id quemadmodum accipiendum sit, uidendum est, utrumne quae ignorantibus dominis abstulissent, item quod ex his adquisitum, reddere debeant, an uero etiam concessa et donata a manumissoribus amplexi sint: quod magis est.
しかし、これがどのように解釈されるべきかは、検討されなければならない。 すなわち、主人たちが知らない間に彼らが持ち去ったもの、および同様にそれらから獲得されたものを返還すべきであるのか、それとも実に、解放者たちから譲与され贈与されたものまでもを彼らが(返還すべきものの中に)含めているのか。 そして、後者の方がより妥当である。