[ULPIANUS libro quinquagensimo quinto ad edictum. ] §40.12.12.prIgitur sciendum est et liberum posse dolo malo in libertate esse et seruum posse sine dolo malo in libertate esse.
[ウルピアーヌス、告示評注第55巻] したがって、自由人も悪意をもって自由な状態にあることが可能であり、奴隷も悪意なく自由な状態にあることが可能であると知るべきである。
§40.12.12.1Infans subreptus bona fide in seruitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statu ignarus esset, recessit et clam in libertate morari coepit: hic non sine dolo malo in libertate moratur.
誘拐された幼児が、実際には自由人であったのに、善意で奴隷状態に置かれていたが、その後、自己の法的身分について無知であったときに逃げ出し、密かに自由な状態に留まり始めた。 この者は悪意なく自由な状態に留まっているのではない。
§40.12.12.2Potest et seruus sine dolo malo in libertate morari, ut puta testamento accepit libertatem, quod nullius momenti esse ignorat, uel uindicta ei imposita est ab eo, quem dominum esse putauit, cum non esset, uel educatus est quasi liber, cum seruus esset.
奴隷もまた悪意なく自由な状態に留まることが可能である。 例えば、遺言によって自由を与えられたが、その遺言が無効であることを彼が知らない場合、あるいは、自分が主人であると信じていた(実際にはそうでなかった)者から、解放用の杖を当てられた場合、あるいは、実際には奴隷であったのに、自由人であるかのように養育された場合である。
§40.12.12.3Et generaliter dicendum est, quotiens quis iustis rationibus ductus uel non iustis, sine calliditate tamen putauit se liberum et in libertate moratus est, dicendum est hunc in ea causa esse, ut sine dolo malo in libertate fuerit atque ideo possessoris commodo fruatur.
そして一般的に言うべきこととして、誰かが正当な理由に導かれて、あるいは正当でない理由であっても、しかし狡猾さなしに、自分を自由人であると考え、自由な状態に留まっていたときにはいつでも、この者は、悪意なく自由な状態にあり、それゆえに占有者の便益を享受する、という地位にあると言うべきである。
§40.12.12.4Probatio autem ad id tempus referetur, cum sine dolo malo in libertate fuerit, quo primum in ius aditum est.
しかし、悪意なく自由な状態にあったということについての立証は、最初に法廷に赴いた時点を基準とする。
§40.12.12.5Si operae alicui debeantur, is quoque liberali iudicio experiri potest.
もし労務が誰かに対して負われている場合、その者もまた自由に関する訴訟によって争うことができる。
§40.12.12.6Si quod damnum mihi dederit, qui ad libertatem proclamat, illo tempore, quo bona fide mihi seruiebat, ueluti si ego bona fide dominus noxali iudicio conuentus et condemnatus litis aestimationem pro eo optuli: in id mihi condemnabitur.
もし、自由を求めて訴えている者が、善意で私に奴隷として仕えていた期間中に、私に何らかの損害を与えていた場合、例えば、善意の主人である私が加害訴訟で訴えられて敗訴し、彼に代わって訴訟物の評価額を支払ったような場合には、彼は私に対してその額の支払いを命じられるであろう。