[ULPIANUS libro quinquagensimo quarto ad edictum. ] §40.12.1.prSi quando is, qui in possessione seruitutis constitutus est, litigare de condicione sua non patitur, quod forte sibi suoque generi uellet aliquam iniuriam inferre, in hoc casu aequum est quibusdam personis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit.
もし、奴隷状態の占有に置かれている者が、もしかすると自分自身や自分の家族に何らかの不名誉をもたらすことを恐れて、自らの法的身分について争うことを拒む場合、このような場合には、特定の者に対して、彼に代わって訴訟を行う許可を与えることが公平である。 例えば、息子が自らの権力下にあると主張する親がこれに当たる。 なぜなら、たとえ息子が望まないとしても、親は彼に代わって訴訟を行うからである。
sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium seruitutem non subire.
しかし、たとえ息子が親の権力下にない場合であっても、親にこの権利が与えられる。 なぜなら、息子が奴隷状態に陥らないことは、常に親にとって重大な関心事だからである。
§40.12.1.1Uersa etiam uice dicemus liberis parentium etiam inuitorum eandem facultatem dari: neque enim modica filii ignominia est, si parentem seruum habeat.
逆の場合もまた同様に、親がたとえ望まないとしても、子どもに対して同一の権能が与えられると私たちは主張する。 なぜなら、親を奴隷として持つことは、子どもにとって少なからぬ不名誉だからである。
§40.12.1.2Idcirco uisum est cognatis etiam hoc dari debere.
それゆえ、血族に対してもこれが与えられるべきであると考えられた。