[ULPIANUS libro quinquagensimo quarto ad edictum. ] §40.12.1.prSi quando is, qui in possessione seruitutis constitutus est, litigare de condicione sua non patitur, quod forte sibi suoque generi uellet aliquam iniuriam inferre, in hoc casu aequum est quibusdam personis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit.
만약 노예 상태의 점유에 놓여 있는 자가, 어쩌면 자신과 자신의 가문에 어떤 불명예를 초래하는 것을 두려워하여, 자신의 법적 신분에 대해 소송하는 것을 용인하지 않는다면, 이러한 경우에 특정인들에게 그를 대신하여 소송할 허가를 주는 것이 공평하다. 예를 들어, 아들이 자신의 권력 아래 있다고 주장하는 부모가 그러하다. 왜냐하면 아들이 원치 않더라도 부모는 그를 위해 소송할 것이기 때문이다.
sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium seruitutem non subire.
그러나 아들이 권력 아래 있지 않더라도 부모에게 이 권리가 주어질 것이니, 아들이 노예 상태에 처하지 않는 것은 언제나 부모의 중대한 이해관계이기 때문이다.
§40.12.1.1Uersa etiam uice dicemus liberis parentium etiam inuitorum eandem facultatem dari: neque enim modica filii ignominia est, si parentem seruum habeat.
그 반대의 경우에도 마찬가지로, 부모가 원치 않더라도 자녀에게 동일한 권능이 주어진다고 우리는 말할 것이다. 왜냐하면 부모를 노예로 두는 것은 자녀에게 결코 작지 않은 불명예이기 때문이다.
§40.12.1.2Idcirco uisum est cognatis etiam hoc dari debere.
그러므로 혈족들에게도 이것이 주어져야 한다고 여겨졌다.