Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.8.3.pr-4.8.3.3

仲裁義務の受託と法務官による職務執行の強制

824 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

未成年者に対する後見免除判決をめぐる仲裁の無効性と、一度引き受けた仲裁義務を正当な理由なく放棄した仲裁人に対する法務官の介入権、および仲裁人の資格と強制権の制限について論じている。

[IDEM libro tertio decimo ad edictum. ]
[IDEM libro tertio decimo ad edictum.] 同著者(ウルピアーヌス)『告示註解』第十三巻。
§4.8.3.prLabeo ait, si compromisso facto sententia dicta est, quo quis a minore uiginti quinque annis tutelae absolueretur, ratum id a praetore non habendum: neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur.
ラベオは、仲裁合意がなされた上で、25歳未満の者から後見の責任を免除するような判決が下された場合、法務官はそれを有効と認めるべきではなく、その名目で生じた違約金の請求権も与えられないだろう、と言う。
§4.8.3.1Tametsi neminem praetor cogat arbitrium recipere, quoniam haec res libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, uerum quoniam non deberent decipi, qui eum quasi uirum bonum disceptatorem inter se elegerunt.
法務官は誰にも仲裁を引き受けることを強制しないが、それはこの事柄が自由で束縛されておらず、司法管轄権の必要性の外に置かれているからであるが、しかしながら、一度誰かが仲裁を引き受けたならば、法務官はこの事柄が自らの配慮と気遣いに属すると考える。 それは単に訴訟が終了することを彼が望んでいるからだけでなく、彼を自分たちの間でいわば誠実な裁定者として選んだ者たちが欺かれるべきではないからである。
finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum uel gratiae dantem uel sordibus corruptum uel alia qua ex causa nolle sententiam dicere: quisquamne potest negare aequissimum fore praetorem interponere se debuisse, ut officium quod in se recepit impleret?
なぜなら、事件がすでに一度ならず二度までも審理され、両者の内情や事業の秘密が白日の下にさらされた後に、仲裁人があるいは好意に流され、あるいは賄賂によって腐敗し、あるいは何か他の理由から判決を下すことを拒んでいると想像してみよ。 法務官は、彼が引き受けた義務を果たすように、自ら介入すべきであったということが、極めて正当なことであっただろうと、誰が否定できようか。
§4.8.3.2Ait praetor: 'Qui arbitrium pecunia compromissa receperit'.
法務官は言う。 「違約金が約束された仲裁合意において仲裁を引き受けた者は」と。
§4.8.3.3Tractemus de personis arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget officio quod susceperit perfungi, etiam si sit consularis: nisi forte sit in aliquo magistratu positus uel potestate, consul forte uel praetor, quoniam in hoc imperium non habet.
仲裁を行う者の身分について論じよう。そして実際、法務官は、たとえ執政官経験者であっても、いかなる地位の仲裁人に対しても、その引き受けた義務を果たすよう強制する。ただし、彼がたまたま何らかの政務官職や権限にある場合、例えば執政官や法務官である場合は例外である。なぜなら、法務官はこのような者に対して命令権を持たないからである。

語釈・文法注

  1. §4.8.3.prquo quis a minore uiginti quinque annis tutelae absolueretur — `quo` は判決(`sententia`)を先行詞とする手段の奪格(関係代名詞)で、接続法 `absolueretur` を伴い「それによって〜が免除されるような」という判決の内容や結果を表す。また、`tutelae` は動詞 `absoluere` が要求する「免除の対象」を示す属格(分離の属格)である。
  2. §4.8.3.1aequissimum fore praetorem interponere se debuisse — `negare` の目的語となる間接話法の対格不定詞構文である。`fore`(`futurum esse`)の主語は、後ろに続く `praetorem interponere se debuisse` という不定詞句全体である。「法務官が自ら介入すべきであったこと(`debuisse`)が、極めて公平なことであっただろう(`fore`)」という二重の不定詞構造をとる。
  3. §4.8.3.3officio quod susceperit perfungi — `perfungi`(遂行する)は脱動詞であり、その目的語として奪格を支配するため、`officio` が奪格で置かれている。`susceperit` は関係節内で完了接続法となっており、主節の未来時制 `coget` に対して先行する行為であることを示す(未来完了の代用、または主観的・潜在的ニュアンス)。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.8.3.pr-4.8.3.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.8.3.pr-4.8.3.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。