Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.8.15.pr

仲裁人の裁決義務を免除する正当事由

836 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

法務官は仲裁人に裁決を強制する原則を持つ一方で、審理を通じて当事者からの侮辱、敵対関係、病気、公務などの正当な理由があれば、免責を認めるべきであるとする法学者らの見解。

[ULPIANUS libro tertio decimo ad edictum. ] §4.8.15.prLicet autem praetor destricte edicat sententiam se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo quae postea contigit id ei munus remittat, aut occupatio negotiorum propriorum uel profectio urguens aut munus aliquod rei publicae: et ita Labeo:
[ウルピアヌス、告示注解第13巻] しかし、法務官が、自身は仲裁人に裁決を下すことを強制するつもりであると厳格に告示するとしても、それでもなお、ときには彼(仲裁人)の事情を考慮し、審理の上でその免責を受け入れなければならない。 例えば、もし彼が訴訟当事者たちによって名誉を傷つけられた場合、あるいは、彼と訴訟当事者たち、もしくは訴訟当事者のうちの一方との間に、激しい敵対関係が生じた場合、あるいは、引き受けた後に生じた高齢や不健康のために、彼からその職務が免除される場合、あるいは、自身独自の業務への没頭、差し迫った出発、あるいは国家の何らかの公務がある場合がこれにあたる。 そしてラベオもこのように言っている:

語釈・文法注

  1. §4.8.15.prse arbitrum dicere coacturum — edicat の目的語となる対格不定詞句。se は主節の主語である praetor を指し、coacturum (esse) が不定詞動詞、arbitrum がその目的語、dicere (sententiam dicere) は arbitrum を意味上の主語とする不定詞である。
  2. §4.8.15.prcausa cognita — 奪格独立用法。「原因・事情を調査・審理した上で」という法的手続きを示す表現。
  3. §4.8.15.prremittat — 接続法現在。aetas aut ualetudo を主語とし、与格の ei(仲裁人)と対格の id munus(その職務)を伴って、「〜が彼からその職務を免除する(免除の理由となる)」という意味を表す。
  4. §4.8.15.proccupatio negotiorum propriorum — 構文上、先行する si 節(si aetas... remittat)から si および述語動詞の機能が省略され、免責の理由となる主格の名詞句が並列されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.8.15.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.8.15.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。