[ULPIANUS libro tertio decimo ad edictum. ] §4.8.13.prPomponius ait, et si alteri accepto lata sit poena compromissi, non debere eum compelli sententiam dicere.
[ウルピアーヌス、告示注解第13巻] ポンポニウスは、たとえ一方の当事者に対して仲裁合意の違約金が免除された場合であっても、彼(仲裁人)は裁決を下すことを強制されるべきではない、と言う。
§4.8.13.1Idem Pomponius scribit, si de meis solis controuersiis sit compromissum et de te poenam sim stipulatus, uidendum ne non sit compromissum.
同じくポンポニウスは次のように書いている。 もし私の側の紛争のみについて仲裁合意がなされ、私があなたから違約金の約束を取り付けていた場合、仲裁合意が成立していないのではないかを考慮すべきである、と。
sed cui rei moueatur, non uideo: nam si ideo, quia de unius controuersiis solum compromissum est, nulla ratio est: licet enim et de una re compromittere: si uero ideo, quia ex altera dumtaxat parte stipulatio interuenit, est ratio.
しかし、彼がどのような理由で動かされているのか、私には分からない。 というのも、もし、ただ一人の紛争のみについて仲裁合意がなされたという理由からであるなら、何ら根拠はない。 なぜなら、単一の事項について仲裁合意することも許されているからである。 しかし、もし、一方の側からのみ約束がなされたという理由からであるなら、根拠はある。
quamquam si petitor fuit qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ueluti pacti exceptione, is qui conuenit, si arbitro non parcatur, habet stipulationem.
もっとも、約束をしたのが原告であったなら、仲裁合意は完全であると言い得るかもしれない。 なぜなら、被告は例えば合意の抗弁によって保護されており、原告は、もし仲裁人の裁決が遵守されないならば、約束を有するからである。
sed id uerum esse non puto: neque enim sufficit exceptionem habere, ut arbiter sententiam dicere cogatur.
しかし、私はそれが正しいとは思わない。 というのも、仲裁人が裁決を下すことを強制されるためには、抗弁権を有しているだけでは十分ではないからである。
§4.8.13.2Recepisse autem arbitrium uidetur, ut Pedius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur.
しかし、ペディウスが第9巻で述べているように、裁判官の役割を引き受け、自らの裁決によって紛争に終止符を打つことを約束する者は、仲裁を引き受けたと見なされる。
quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium recepisse.
これに対して、もし彼が、自らの助言や威光によって当事者たちが訴訟を解決するのを容認するかどうかを試みるという限度においてのみ介入したのであるなら、彼は仲裁を引き受けたとは見なされない、と彼(ペディウス)は言う。
§4.8.13.3Arbiter ex compromisso his diebus non cogitur sententiam dicere, quibus iudex non cogetur, nisi dies compromissi exitura sit nec proferri possit.
仲裁合意に基づく仲裁人は、裁判官が下すことを強制されない日には、裁決を下すことを強制されない。 ただし、仲裁合意の期限が今にも切れようとしており、かつ延期することができない場合はこの限りでない。
§4.8.13.4Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dari.
したがって、もし仮に彼が法務官から裁決を下すよう促された場合、事件について自分にはまだ明らかになっていないと宣誓するならば、彼に裁決を下すための猶予期間が与えられるのが最も公平であろう。