Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.8.13.pr-4.8.13.4

裁決の強制を免れる事由と和解目的の介入

834 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

仲裁人が裁決を強制されない例外的な事情(違約金免除、非裁判日、事案の未解明など)と、和解斡旋のみを目的とした関与が仲裁合意の引受けには当たらないことを説明している。

[ULPIANUS libro tertio decimo ad edictum. ] §4.8.13.prPomponius ait, et si alteri accepto lata sit poena compromissi, non debere eum compelli sententiam dicere.
[ウルピアーヌス、告示注解第13巻] ポンポニウスは、たとえ一方の当事者に対して仲裁合意の違約金が免除された場合であっても、彼(仲裁人)は裁決を下すことを強制されるべきではない、と言う。
§4.8.13.1Idem Pomponius scribit, si de meis solis controuersiis sit compromissum et de te poenam sim stipulatus, uidendum ne non sit compromissum.
同じくポンポニウスは次のように書いている。 もし私の側の紛争のみについて仲裁合意がなされ、私があなたから違約金の約束を取り付けていた場合、仲裁合意が成立していないのではないかを考慮すべきである、と。
sed cui rei moueatur, non uideo: nam si ideo, quia de unius controuersiis solum compromissum est, nulla ratio est: licet enim et de una re compromittere: si uero ideo, quia ex altera dumtaxat parte stipulatio interuenit, est ratio.
しかし、彼がどのような理由で動かされているのか、私には分からない。 というのも、もし、ただ一人の紛争のみについて仲裁合意がなされたという理由からであるなら、何ら根拠はない。 なぜなら、単一の事項について仲裁合意することも許されているからである。 しかし、もし、一方の側からのみ約束がなされたという理由からであるなら、根拠はある。
quamquam si petitor fuit qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui conuenitur tutus est ueluti pacti exceptione, is qui conuenit, si arbitro non parcatur, habet stipulationem.
もっとも、約束をしたのが原告であったなら、仲裁合意は完全であると言い得るかもしれない。 なぜなら、被告は例えば合意の抗弁によって保護されており、原告は、もし仲裁人の裁決が遵守されないならば、約束を有するからである。
sed id uerum esse non puto: neque enim sufficit exceptionem habere, ut arbiter sententiam dicere cogatur.
しかし、私はそれが正しいとは思わない。 というのも、仲裁人が裁決を下すことを強制されるためには、抗弁権を有しているだけでは十分ではないからである。
§4.8.13.2Recepisse autem arbitrium uidetur, ut Pedius libro nono dicit, qui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur.
しかし、ペディウスが第9巻で述べているように、裁判官の役割を引き受け、自らの裁決によって紛争に終止符を打つことを約束する者は、仲裁を引き受けたと見なされる。
quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium recepisse.
これに対して、もし彼が、自らの助言や威光によって当事者たちが訴訟を解決するのを容認するかどうかを試みるという限度においてのみ介入したのであるなら、彼は仲裁を引き受けたとは見なされない、と彼(ペディウス)は言う。
§4.8.13.3Arbiter ex compromisso his diebus non cogitur sententiam dicere, quibus iudex non cogetur, nisi dies compromissi exitura sit nec proferri possit.
仲裁合意に基づく仲裁人は、裁判官が下すことを強制されない日には、裁決を下すことを強制されない。 ただし、仲裁合意の期限が今にも切れようとしており、かつ延期することができない場合はこの限りでない。
§4.8.13.4Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dari.
したがって、もし仮に彼が法務官から裁決を下すよう促された場合、事件について自分にはまだ明らかになっていないと宣誓するならば、彼に裁決を下すための猶予期間が与えられるのが最も公平であろう。

語釈・文法注

  1. §4.8.13.praccepto lata sit — 債務消滅原因の一種である「受領記帳(acceptilatio)」によって免除されることを意味する法的な専門表現である。ここでは、一方の当事者に対して違約金の請求権が免除された場合を指す。
  2. §4.8.13.1uidendum ne non sit — 動詞 uidere(考慮する、検討する)の動形容詞に導かれた ne non 節は、否定的な疑念(「仲裁合意が成立していないのではないか」)を表す。
  3. §4.8.13.1cui rei moueatur — 与格 cui rei は目的または原因(「いかなる理由によって」)を示し、受動態 moueatur(動かされる、そのような見解を持つに至る)に係る。
  4. §4.8.13.2hactenus interuenit, ut experiretur — 副詞 hactenus(これほどの限度まで)が ut 節(結果・目的)と相関的に用いられ、単に当事者間の和解の可能性を探るという限定的な目的のみで関与した状況を表している。
  5. §4.8.13.4aequissimum erit ... spatium ei ... dari — 不定詞句 spatium... dari が、非人称表現 aequissimum erit の主語として機能している。条件節 si iuret はこの不定詞句内の条件を形成する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.8.13.pr-4.8.13.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.8.13.pr-4.8.13.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。