Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.6.38.pr-4.6.38.1

属州陪席官の帰還期間と公務不在特権の範囲

801 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

属州において皇帝の許可を得て陪席する者の公務不在特権について述べ、職務終了後の帰還にかかる妥当な時間計算と、私用による遅延、病気などの不可抗力による遅延の扱いを規定している。

[ULPIANUS libro sexto ad legem Iuliam et Papiam. ] §4.6.38.prSi cui in prouincia sua princeps adsidere speciali beneficio permiserit, puto eum rei publicae causa abesse: quod si non ex permissu hoc fecerit, consequenter dicemus, cum crimen admisit, non habere eum priuilegia eorum, qui rei publicae causa absunt.
[ウルピアヌス、ユリウス・パピウス法注解第6巻]\n\nもし皇帝が特別な恩恵によって、ある者に対してその属州において陪席することを許可したならば、私はその者が公務によって不在であると考える。 しかし、もしこのことを許可なしに行ったならば、我々はこれに従って、彼が罪を犯したとき、公務によって不在である人々の特権を彼は有しない、と言うであろう。
§4.6.38.1Tamdiu rei publicae causa abesse quis uidebitur, quamdiu officio aliquo praeest: quod si finitum fuerit officium, iam desinit abesse rei publicae causa.
\n\n何らかの職務を司っている間はそれだけの間、人は公務によって不在であるとみなされるであろう。 しかし、もし職務が終了したならば、彼はもはや公務によって不在であることを止める。
sed ad reuertendum illi tempora computabimus statim atque desiit rei publicae causa abesse ea quibus reuerti in urbem potuit: et erit moderatum tempora ei dare, quae lex reuertentibus praestitit.
もっとも、彼が帰還するために、我々は、彼が公務によって不在であることを止めた直後から、都市に帰還することができた時間を計算するであろう。 そして、法律が帰還する人々に提供した時間を彼に与えることは、適切であろう。
quare si quo deflexerit suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reuerti potuit, statim eum dicemus desisse rei publicae causa abesse.
それゆえ、もし彼が私用のためにどこかへ進路をそれたならば、その時間が彼に算入されないことを我々は疑わず、彼が帰還し得た時間の計算を行った上で、直ちに、彼は公務によって不在であることを止めたと我々は言うであろう。
plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis et nauigationis et ceterorum quae casu contingunt.
ただし、もし病気によって妨げられて旅を続けることができなかったならば、冬や航海、その他偶然に起こる事柄について考慮されるのが常であるように、人道的な配慮がなされるであろう。

語釈・文法注

  1. §4.6.38.prsi cui — 不定代名詞 aliquis(ここでは quis)の与格単数形であり、接続詞 si の後で接頭辞 ali- が脱落している。許可の対象となる陪席官を指す。
  2. §4.6.38.1ea quibus — 対格中性複数形の指示代名詞 ea は、先行する tempora(時間)を指し、関係節 quibus reuerti... potuit の先行詞として computabimus(我々は計算するであろう)の直接目的語をなす。
  3. §4.6.38.1ei non proficere — 自動詞 proficere は、与格(ここでは ei)を伴って「〜の利益になる」「〜に算入される」という意味で使われており、対格不定詞句 id tempus ei non proficere の述語をなす。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.6.38.pr-4.6.38.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.6.38.pr-4.6.38.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。