Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.6.23.pr-4.6.23.4

拘束や訴訟回避による権利変動と原状回復

786 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、拘束されている者や訴訟を回避した者に関する告示の条項を解説し、それらの場合における時効取得や占有の喪失、訴権の期限切れに対する原状回復および救済の要件を論じ、特に捕虜やその関係者に対する取扱いについて詳しく説明している。

[ULPIANUS libro duodecimo ad edictum. ]
[ウルピアーヌス、告示注解第12巻] 政務官は言う。
§4.6.23.prAit praetor: 'inue uinculis esset, secumue agendi potestatem non faceret.
「あるいは拘束の身にあり、あるいは自己に対して訴えを提起する機会を与えなかった者。
'' haec persona merito adiecta est: fieri enim poterat, ut quis in uinculis praesens esset, uel in publica uel in priuata uincula ductus: nam et eum qui in uinculis est, si modo non sit in seruitute, posse usu adquirere constat.
」この人物が付け加えられたのはもっともである。 なぜなら、公的または私的な拘束に連れて行かれ、拘束の身でありながら[物理的に]その場に存在するということが起こり得たからである。 というのも、拘束されている者も、単に奴隷状態にないのであれば、時効取得することができるのは明らかだからである。
sed et is qui in uinculis est si defendatur, cessat restitutio.
しかしまた、拘束されている者であっても、もし防禦されるならば、原状回復は行われない。
§4.6.23.1Is autem, qui apud hostes est, nihil per usum sibi adquirere potest, nec coeptam possessionem poterit implere, dum est apud hostes: hoc amplius nec postliminio reuersus reciperabit per usum dominii adquisitionem.
これに対して、敵方に捕らわれている者は、時効によって自身のために何も取得することはできず、敵方にいる間は、開始された占有を完成させることもできない。 そればかりか、ポストリミニウムによって帰還したとしても、時効による所有権の取得を回復することはない。
§4.6.23.2Item ei, qui per captiuitatem fundi possessionem uel usus fructus quasi possessionem amisit, succurrendum esse Papinianus ait, et fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putat.
同様に、捕虜となったことによって土地の占有、または使用収益権の準占有を失った者についても、救済されるべきであるとパピニアーヌスは言っている。 そして、その間に他人が使用収益権から収取した果実もまた、捕虜に返還されるべきであると、彼は公平であると考えている。
§4.6.23.3Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re peculiari: et aequum erit ex hac clausula praesentibus, id est qui non sunt in captiuitate, subueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit.
もちろん、捕虜の権力下にあった者たちは、特有財産から時効によって物を取得することができる。 そして、この条項に基づき、その場にいる者たち、すなわち捕虜となっていない者たちについて、彼らが防禦されていなかった間に何かが時効取得された場合には、救済されるのが公平であろう。
sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum competebat, exierit, succurretur aduersus eum.
しかしまた、捕虜に対して認められていた訴権の期限が経過してしまった場合にも、彼に対して[原告のための]救済がなされるであろう。
§4.6.23.4Deinde adicit praetor: 'secumue agendi potestatem non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta uel quid ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat, diem exisse, uel dum alia mora iudicii contingit.
次に政務官は「あるいは自己に対して訴えを提起する機会を与えなかった」と付け加えている。 これは、彼がこれを行う間に、時効による取得が完成したか、または上述の何かが生じた場合には、原状回復が認められるようにするためである。 もっともなことである。 というのも、彼の財産の占有への差入が常になされれば十分であるとは限らないからである。 なぜなら、ときには、潜匿している者の財産の差入が不可能であるか、あるいは彼が潜匿していないという状況もあり得るからである。 たとえば、彼が[弁護を依頼するために]延期を求めている間に期限が経過した場合や、その他の裁判上の遅延が生じている場合を想定せよ。

語釈・文法注

  1. 4.6.23.prsecumue agendi potestatem non faceret — secum は「自己と、自己に対して(cum se)」の意。agere は「訴えを提起する、訴訟を行う」を意味する。potestatem facere は「機会を与える」の意であり、全体として、被告が潜匿や不出頭によって、原告が自らを被告として提訴する機会を奪う行為(訴訟回避)を指す。
  2. 4.6.23.3succurretur aduersus eum — succurretur は非人称受動態で「救済が与えられるであろう」の意。aduersus eum の eum は captiuum(捕虜)を指し、捕虜に対して訴権の期間が経過してしまった原告に対して、捕虜を被告とする訴えの提起を認める(捕虜にとって不利な)救済が与えられることを意味する。
  3. 4.6.23.4dum hoc faciat — 接続法現在 faciat を伴う dum 節は、仮定または制限的な時を表す。hoc は直前で述べられた secum agendi potestatem non facere(訴訟を回避すること)を指し、「被告がこの[訴訟回避の]行為を行う間に」と解される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.6.23.pr-4.6.23.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.6.23.pr-4.6.23.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。