[IDEM libro undecimo ad edictum. ] §4.4.3.prDenique diuus Seuerus et imperator noster huiusmodi consulum uel praesidum decreta quasi ambitiosa esse interpretati sunt, ipsi autem perraro minoribus rerum suarum administrationem extra ordinem indulserunt: et eodem iure utimur.
[同上、『告示註釈』第十一巻] 要するに、神君セウェルスと我らの皇帝は、この種の執政官や総督の裁定を、人気取りのようなものであると解釈し、彼ら自身も、極めて稀にしか、未成年者に対して例外的に自らの財産の管理を許さなかった。 そして私たちは同じ法を用いている。
§4.4.3.1Si quis cum minore contraxerit et contractus inciderit in tempus quo maior efficitur: utrum initium spectamus an finem? et placet, ut est et constitutum, si quis maior factus conprobauerit, quod minor gesserat, restitutionem cessare.
もし誰かが未成年者と契約し、その契約が彼が成年になる時期に及んだ場合、私たちは当初を見るべきか、それとも最後を見るべきか。 そして、勅法でも定められているように、成年になった者が、未成年者として行ったことを承認した場合には、原状回復は認められないとされる。
unde illud non ineleganter Celsus epistularum libro undecimo et digestorum secundo tractat, ex facto a Flauio Respecto praetore consultus.
この点について、ケルススは『書簡集』第十一巻および『学説彙纂』第二巻において、法務官フラウィウス・レスペクトゥスから実際の事実に基づき諮問された件を、極めて精妙に論じている。
minor annis uiginti quinque, annos forte uiginti quattuor agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut (non finito iudicio iam eo maiore effecto uiginti quinque annis) tutoris heres absolutus proponeretur: in integrum restitutio desiderabatur.
二十五歳未満の者(たぶん二十四歳であった)が、後見人の相続人に対して後見訴訟を提起した。 その後、訴訟が終了しないうちに彼がすでに二十五歳になって成年となった後、後見人の相続人が免責される旨の判決が下された。 そこで原状回復が求められた。
Celsus igitur Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur.
そこでケルススはレスペクトゥスに対し、このかつての未成年者に原状回復が容易に認められるべきではないが、相手方の狡猾さによって、彼が成年になった後に免責されるよう仕組まれたことが法務官に証明されるならば、認められるべきであると勧告した。 なぜなら、「この未成年者は裁判の最終日にのみ欺かれたと見なされるのではなく、彼が成年になった後に免責されるよう、このすべてが仕組まれていたからである」と彼は言う。
idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui.
しかし同人は、相手方が詐術的に振る舞ったという疑いが極めて希薄である場合には、この者に原状回復が認められるべきではないと認めている。
§4.4.3.2Scio etiam illud aliquando incidisse.
私は次のことがかつて問題になったことも知っている。
minor uiginti quinque annis miscuerat se paternae hereditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate: contradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori sibi placuit: putauimus tamen restituendum in integrum initio inspecto.
二十五歳未満の者が父の遺産に介入し、成年になってから父の債務者たちから何かを回収したが、その後、父の遺産を放棄するために、原状回復を求めた。 これに対し、彼が成年になった後に、未成年であった自分がなすことをよしとしたことを承認したかのように見えるとして、反対がなされた。 しかし我々は、当初の行為に着目して、原状回復を認べきと考えた。
idem puto, et si alienam adiit hereditatem.
他人の遺産を相続した場合でも、私は同じように考える。
§4.4.3.3Minorem autem uiginti quinque annis natu uidendum, an etiam die natalis sui adhuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur.
ところで、二十五歳未満であることについて、誕生日の当日であっても、自分が生まれた時間より前であれば依然として未成年であると言うべきか、その結果、もし欺かれたならば原状回復が認められるべきか、検討されねばならない。 そして、まだ年齢を満了していない以上は、時間は一瞬一瞬で考慮される、と言うべきである。
proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die habetur et posterior dies kalendarum intercalatur.
したがって、彼が閏日に生まれた場合であっても、前日であろうと後日であろうと無関係であるとケルススは書いている。 なぜなら、その二日間は一日とみなされ、後半の日が挿入されるからである。