[IDEM libro undecimo ad edictum. ] §4.4.3.prDenique diuus Seuerus et imperator noster huiusmodi consulum uel praesidum decreta quasi ambitiosa esse interpretati sunt, ipsi autem perraro minoribus rerum suarum administrationem extra ordinem indulserunt: et eodem iure utimur.
[동인, 『고시 주해』 제11권] 요컨대 신군 세베루스와 우리 황제는 이러한 종류의 집정관이나 총독의 결정을 일종의 환심 사기용인 것으로 해석하였으며, 그들 자신도 극히 드물게만 미성년자에게 특별히 그들의 재산 관리를 허락하였다. 그리고 우리도 동일한 법을 적용한다.
§4.4.3.1Si quis cum minore contraxerit et contractus inciderit in tempus quo maior efficitur: utrum initium spectamus an finem? et placet, ut est et constitutum, si quis maior factus conprobauerit, quod minor gesserat, restitutionem cessare.
만약 누군가가 미성년자와 계약을 체결하고 그 계약이 그가 성년이 되는 시기에 걸치게 되었다면, 우리는 시작을 보아야 하는가 아니면 끝을 보아야 하는가? 그리고 칙법으로도 규정되어 있는 바와 같이, 성년이 된 자가 자신이 미성년자일 때 행하였던 것을 승인하였다면 원상회복은 배제된다는 것에 합의가 이루어져 있다.
unde illud non ineleganter Celsus epistularum libro undecimo et digestorum secundo tractat, ex facto a Flauio Respecto praetore consultus.
이 점에 관하여 켈수스는 『서간집』 제11권 및 『학설휘찬』 제2권에서 법무관 플라비우스 레스펙투스로부터 실제 사실에 기초하여 자문을 받은 사건을 매우 정교하게 다루고 있다.
minor annis uiginti quinque, annos forte uiginti quattuor agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut (non finito iudicio iam eo maiore effecto uiginti quinque annis) tutoris heres absolutus proponeretur: in integrum restitutio desiderabatur.
25세 미만의 자(아마도 24세였던 자)가 후견인의 상속인을 상대로 후견 소송을 제기하였다. 얼마 후 (소송이 끝나지 않은 채 그가 이미 25세가 되어 성년이 된 후에) 후견인의 상속인에게 무죄가 선고될 상황에 놓였다. 이에 원상회복이 요구되었다.
Celsus igitur Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur.
그리하여 켈수스는 레스펙투스에게 이 과거의 미성년자에게 쉽게 원상회복을 허용해서는 안 되지만, 만약 상대방의 간교함으로 인하여 그가 성년이 된 후에 면책되도록 그러한 일이 도모되었다는 점이 그에게 증명된다면 허용되어야 한다고 권고하였다. 왜냐하면 그는 "이 미성년자가 단지 재판의 마지막 날에만 속은 것으로 보이지 않으며, 그가 성년이 된 후에 면책되도록 이 모든 것이 기획되었기 때문이다"라고 말한다.
idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui.
그러나 동일한 저자는 상대방이 기만적으로 행동했다는 의심이 매우 미약하다면 이 자에게 원상회복이 허용되어서는 안 된다고 인정한다.
§4.4.3.2Scio etiam illud aliquando incidisse.
나는 다음의 일도 언젠가 발생했다는 것을 알고 있다.
minor uiginti quinque annis miscuerat se paternae hereditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate: contradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori sibi placuit: putauimus tamen restituendum in integrum initio inspecto.
25세 미만의 자가 부친의 유산에 개입하였고, 성년이 된 후에 부친의 채무자들로부터 무언가를 회수하였는데, 얼마 후 부친의 유산을 오히려 포기하기 위하여 원상회복을 요구하였다. 이에 대하여 그가 성년이 된 후에 미성년이었던 자신에게 좋았던 것을 승인한 것과 같다는 취지로 반대가 제기되었다. 그러나 우리는 시작을 고려하여 원상회복을 인정해야 한다고 생각했다.
idem puto, et si alienam adiit hereditatem.
타인의 유산을 상속받은 경우에도 나는 동일하게 생각한다.
§4.4.3.3Minorem autem uiginti quinque annis natu uidendum, an etiam die natalis sui adhuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur.
그런데 25세 미만의 자에 대하여, 생일 당일이라도 자신이 태어난 시간 전이라면 여전히 미성년자라고 말해야 하며, 그 결과 그가 피해를 입었다면 원상회복이 인정되어야 하는지 살펴보아야 한다. 그리고 그가 아직 연령을 채우지 못한 이상은 시간이 순간순간 고려되어야 한다고 말해야 할 것이다.
proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die habetur et posterior dies kalendarum intercalatur.
따라서 그가 윤년에 태어났더라도 전날이든 뒷날이든 상관없다고 켈수스는 썼다. 왜냐하면 그 이틀은 하루로 간주되며 뒷날이 윤일로 삽입되기 때문이다.