[ULPIANUS libro undecimo ad edictum. ] §4.4.16.prIn causae cognitione etiam hoc uersabitur, num forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem.
[ウルピアヌス『告示注解』第11巻] 原因審理においては、原状回復によらずとも、あるいは他の訴権が競合しうるのではないかということも検討されるであろう。
nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est.
というのも、もし通常の救済手段と実体法(厳格法)自体によって保護されているならば、彼に対して非常の救済手段が与えられるべきではないからである。 例えば、被後見人と後見人の同意なしに契約が結ばれ、かつ彼がより豊かにならなかった場合がこれに当たる。
§4.4.16.1Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coierit uel etiam donationis causa, nullam esse societatem nec inter maiores quidem et ideo cessare partes praetoris: idem et Ofilius respondit: satis enim ipso iure munitus est.
同様に、ラベオのもとに次のことが報告されている。 もし未成年者が欺かれて組合を結成した、あるいは(組合を)贈与の目的で結成した場合、組合は(未成年者と成年の間だけでなく)成年者の間においてさえ全く無効であり、したがって法務官の役割(職権介入)は生じない。 オフィリウスも同様に回答した。 というのも、彼は法律上(当然に)十分に保護されているからである。
§4.4.16.2Pomponius quoque refert libro uicensimo octauo, cum quidam heres rogatus esset fratris filiae complures res dare ea condicione, ut, si sine liberis decessisset, restitueret eas heredi et haec defuncto herede heredi eius cauisset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam.
ポンポニウスもまた第二十八巻において報告している。 ある相続人が、兄弟の娘に対して、もし彼女が子供なしに死亡した場合にはそれらを相続人に返還するという条件で、多数の財産を与えるよう求められ、そして彼女が、その相続人が死亡した後にその相続人の相続人に対して、自分は返還する旨の保証をしていた場合、アリストは彼女が原状回復されるべきであると考えた。
sed et illud Pomponius adicit, quod potuit incerti condici haec cautio etiam a maiore, non enim ipso iure, sed per condictionem munitus est.
しかしポンポニウスは次のことも付け加えている。 すなわち、この保証は、成年者からであっても、不確定物返還訴権によって返還を求めることができた。 というのも、彼は法律上ではなく、返還請求訴権によって保護されているからである。
§4.4.16.3Et generaliter probandum est, ubi contractus non ualet, pro certo praetorem se non debere interponere.
そして一般的に認められるべきこととして、契約が無効である場合には、法務官は確実に自ら介入すべきではない。
§4.4.16.4Idem Pomponius ait in pretio emptionis et uenditionis naturaliter licere contrahentibus se circumuenire.
同じくポンポニウスは、売買の価格において、契約当事者たちが互いに欺き合うことは事実上(自然に)許されていると述べている。
§4.4.16.5Nunc uidendum, qui in integrum restituere possunt.
さて、誰が原状回復をさせることができるかについて見なければならない。
et tam praefectus urbi quam alii magistratus pro iurisdictione sua restituere in integrum possunt, tam in aliis causis quam contra sententiam suam.
そして、首都長官も他の政務官たちも、それぞれの管轄権に従って、他の事件においてと同様に自らの判決に対しても、原状回復をさせることができる。