[IDEM libro sexagensimo digestorum. ] §39.6.18.prMortis causa capimus non tunc solum, cum quis suae mortis causa nobis donat, sed et si propter alterius mortem id faciat: ueluti si quis filio uel fratre suo moriente donet Maeuio ea condicione, ut, si conualuerit alteruter eorum, reddatur sibi res, si decesserit, maneat apud Maeuium.
[同著者、学説第60巻] 我々が死因によって取得するのは、誰かが自らの死を理由に我々に贈与するときだけでなく、他人の死を理由にそうする場合もある。 例えば、誰かが、自らの息子あるいは兄弟が死にかけているときに、彼らの一方が回復したならばその物が自らに返還され、死亡したならばマエウィウスのもとに留まるという条件で、マエウィウスに贈与する場合である。
§39.6.18.1Si donaturus mihi mortis causa debitorem tuum creditori meo delegaueris, omnimodo capere uidebor tantam pecuniam, quanta a creditore meo liberatus fuero.
もしあなたが私に死因贈与をするつもりで、あなたの債務者を私の債権者に委託したならば、私は私の債権者から免除された額と同額のお金を全面的に取得したとみなされる。
quod si ab eodem ego stipulatus fuero, eatenus capere existimandus ero, quatenus debitor soluendo fuerit: nam et si conualuisset creditor idemque donator, condictione aut in factum actione debitoris obligationem dumtaxat reciperet.
これに対して、もし私が同じ債務者から約束させたならば、私は、その債務者に支払能力があった限度において取得したとみなされるべきである。 なぜなら、たとえ債権者であり同時に贈与者であるあなたが回復していたとしても、彼は不当利得返還請求または事実に基づく訴えによって、債務者の債権を取り戻すにすぎないからである。
§39.6.18.2Titia chirographa debitorum suorum Septicii et Maeuii donatura illis Ageriae dedit et rogauit eam, ut ea, si decessisset, illis daret, si conualuisset, sibi redderet: morte secuta Maeuia Titiae filia heres extitit: Ageria autem, ut rogata erat, chirographa Septicio et Maeuiio supra scriptis dedit.
ティティアは、自らの債務者であるセプティキウスとマエウィウスに対する借用証書を彼らに贈与するつもりでアゲリアに引き渡し、自分が死亡したならばそれを彼らに与え、回復したならば自分に返還するよう彼女に頼んだ。 死が続き、ティティアの娘マエウィアが相続人となった。 アゲリアは頼まれていた通り、上述のセプティキウスとマエウィウスに借用証書を引き渡した。
quaeritur, si Maelluia heres summam, quae debebatur ex chirographis supra scriptis, petat uel ipsa chirographa, an exceptione excludi possit? respondit Maeuiam uel pacti conuenti uel doli mali exceptione summoueri posse.
そこで、もし相続人マエウィアが、上述の借用証書から支払われるべき金額、または借用証書それ自体を請求した場合、抗弁によって排除され得るかが問われる。 マエウィアは合意の抗弁または悪意の抗弁によって退けられ得ると回答した。
§39.6.18.3Qui hominem noxae nomine uel alias obligatum mortis causa acceperit, tantum cepisse intellegendus est, quanti is homo uenire potuisset.
加害の名目またはその他の理由で義務を負わされている奴隷を死因によって受け取った者は、その奴隷が売却され得たであろう額だけを取得したと理解されるべきである。
idem in fundo qui obligatus est obseruari poterit, ut pretium excutiatur.
担保に入っている土地についても同様のことが適用され、その価格が査定される。