[CELSUS libro uicensimo octauo digestorum.
[ケルスス、学説彙纂第二十八巻において。
] §39.5.21.prUt mihi donares, creditori meo delegante me promisisti: factum ualet, ille enim suum recepit.
] 私に贈与するために、私の委任に基づいて、あなたは私の債権者に(支払いを)約束した。 その行為は有効である。 なぜなら、彼(債権者)は自己のものを回収したからである。
§39.5.21.1Sed si debitorem meum tibi donationis immodicae causa promittere iussi, an summoueris donationis exceptione necne, tractabitur.
しかし、もし私があなたに対して法外な贈与をする目的で、私の債務者に(あなたへの支払いを)約束するよう命じた場合、あなたが贈与の抗弁によって退けられるか否かが議論されるであろう。
et meus quidem debitor exceptione te agentem repellere non potest, quia perinde sum, quasi exactam a debitore meo summam tibi donauerim et tu illam ei credideris.
そして、私の債務者は、あなたが訴えを提起してきたとしても抗弁をもってあなたを退けることはできない。 なぜなら、私はあたかも、私の債務者から取り立てた金額をあなたに贈与し、あなたがそれを彼に貸し付けたかのような立場にあるからである。
sed ego, si quidem pecuniae a debitore meo nondum solutae sint, habeo aduersus debitorem meum rescissoriam in id, quod supra legis modum tibi promisit ita, ut in reliquum tantummodo tibi maneat obligatus: sin autem pecunias a debitore meo exegisti, in hoc, quod modum legis excedit, habeo contra te condictionem.
しかし私は、もしお金が私の債務者からまだ支払われていないならば、彼が法律の限度を超えてあなたに約束した部分について、私の債務者に対して取消しの訴えを有し、その結果、彼は残りの部分についてのみあなたに対して義務を負い続けることになる。 これに対して、もしあなたがすでに私の債務者からお金を取り立てたならば、法律の限度を超える部分について、私はあなたに対して返還請求を有する。