[IDEM libro septuagensimo sexto ad edictum.
[同著者、告示注解第七十六巻において。
] §39.5.19.prHoc iure utimur, ut in rebus publicis, cum de donatione quaeritur, illud solum spectetur, utrum ob causam aliquam iustam rei publicae promittat quis uel polliceatur an non, ut, si ob honorem aliquem promittat, teneatur, si minus, non.
] 私たちが用いている法は次の通りである。 すなわち、公共団体において、贈与について問われるときには、何らかの正当な原因のために公共団体に対して誰かが約束あるいは誓約しているのか否か、ということのみが考慮される。 その結果、もし何らかの名誉のために約束するのであれば拘束され、そうでなければ拘束されない。
§39.5.19.1Labeo scribit extra causam donationum esse talium officiorum mercedes ut puta: si tibi adfuero, si satis pro te dedero, si qualibet in re opera uel gratia mea usus fueris.
ラベオーは、次のような役務の対価は贈与の原因の外にあると書いている。 例えば、もし私があなたを法廷で援助した場合、もし私があなたに代わって保証を提供した場合、あるいは、あなたが何らかの件で私の労働や影響力を利用した場合である。
§39.5.19.2Non potest liberalitas nolenti adquiri.
恩恵は、望まない者に取得されることはあり得ない。
§39.5.19.3Si quis dederit pecuniam mutuam Titio reddendam Seio, cui donatum uolebat, deinde Titius mortuo donatore Seio dedisse proponatur, erit consequens dicere pecuniam Seii fieri, siue mortuum sciuit siue ignorauit is qui dabat, quia pecunia fuit dantis: sed si quidem ignorauit mortuum, erit liberatus, si sic mutuam pecuniam accepit soluendam Seio.
もしある人が、贈与したいと思っていたセイウスに返還されるべきものとして、ティティウスに金銭を消費貸借で与え、その後、贈与者が死亡した後に、ティティウスがそれをセイウスに与えたと仮定されるならば、その金銭を与えた者が死亡を知っていたか知らなかったかにかかわらず、金銭はセイウスのものになると言うのが論理的一貫性を有する。 なぜなら、その金銭は与えた者のものだったからである。 しかし、もし実際に彼が死亡を知らなかったならば、彼がそのようにセイウスに支払うべきものとして消費貸借の金銭を受け取っていた場合には、彼は解放されるであろう。
si autem mandauero tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare uolebam, et tu ignorans me mortuum hoc feceris, habebis aduersus heredes meos mandati actionem: si sciens, non habebis.
しかし、もし私が、贈与したいと思っていたティティウスに金銭を与えるようあなたに委任し、あなたが私の死亡を知らずにこれを行ったならば、あなたは私の相続人に対して委任の訴えを有することになる。 もし知っていたならば、有しない。
§39.5.19.4Si quis seruo pecuniam crediderit, deinde is liber factus eam expromiserit, non erit donatio, sed debiti solutio.
もし誰かが奴隷に金銭を貸し、その後その奴隷が自由の身となってそれを支払う旨約束した場合、それは贈与ではなく、債務の弁済となる。
idem in pupillo, qui sine tutoris auctoritate debuerit, dicendum est, si postea tutore auctore promittat.
これと同じことが、後見人の権能なしに債務を負った被後見人について、のちに後見人の権能をもって約束する場合にも言われるべきである。
§39.5.19.5Sed et hae stipulationes, quae ob causam fiunt, non habent donationem.
しかしまた、原因に基づいて行われるこれらの問答契約も、贈与を含まない。
§39.5.19.6Denique Pegasus putabat, si tibi centum spopondero hac condicione, si iurasses te nomen meum laturum, non esse donationem, quia ob rem facta est, res secuta est.
結局のところ、ペガススは次のように考えていた。 すなわち、もし私があなたに、「あなたが私の名前を名乗ると誓ったならば」という条件のもとで100の支払いを約束したならば、それは贈与ではない。 なぜなら、それは目的のために行われ、その目的が達成されたからである。