[ULPIANUS libro quinquagesimo tertio ad edictum. ] §39.3.6.prSi tertius uicinus opus fecerit, unde decurrens aqua per fundum primi uicini mei mihi noceat, Sabinus ait posse me uel cum primo uel cum tertio omisso primo agere: quae sententia uera est.
[ULPIANUS libro quinquagesimo tertio ad edictum.] もし第三の隣人が工作物を作り、そこから流れ落ちる水が私の第一の隣人の土地を通って私に害を及ぼすならば、私は第一の隣人に対して、あるいは第一の隣人を除外して第三の隣人に対して、訴えを提起することができるとサビヌスは述べており、この見解は正しい。
§39.3.6.1Si ex plurium fundo decurrens aqua noceat uel si plurium fundo noceatur, placuit eoque iure utimur, ut, siue plurium fundus sit, singuli in partem experiantur et condemnatio in partem fiat, siue cum pluribus agatur, singuli in partem conueniantur et in partem fiat condemnatio.
もし複数の人々の土地から流れ落ちる水が害を及ぼすか、あるいは複数の人々の土地が害されるならば、次のように合意され、我々はその法に従っている。 すなわち、[害されるのが]複数の人々の土地である場合には、個々の者が[自己の]持分に応じて訴えを提起し、認容判決も持分に応じてなされ、複数の者に対して訴えが提起される場合には、個々の者が持分に応じて訴えられ、認容判決も持分に応じてなされる、と。
§39.3.6.2Inde quaeritur, si communi agro meo et tuo ex proprio agro tuo aqua noceat, an agi possit aquae pluuiae arcendae: et putem agendum, sic tamen, ut pars damni praestetur.
そこから、私とあなたの共有地に対して、あなたの単独所有地から水が害を及ぼす場合、雨水排除訴訟を提起できるかが問われる。 そして私は提起できると考えるが、ただし損害の一部が賠償されるようにすべきである。
§39.3.6.3Uersa quoque uice si communis ager sit, qui nocet proprio, poterit aquae pluuiae arcendae agi, ut quis damnum consequatur, sed in partem.
逆の場合も同様に、もし害を及ぼすのが共有地であり、[害されるのが]単独所有地であるならば、損害を回収するために雨水排除訴訟を提起することができる。 ただし持分に応じてである。
§39.3.6.4Si quis prius, quam aquae pluuiae arcendae agat, dominium ad alium transtulerit fundi, desinit habere aquae pluuiae arcendae actionem eaque ad eum transibit, cuius ager esse coepit: cum enim damnum futurum contineat, ad eum qui dominus erit incipiet actio pertinere, quamuis, cum alterius dominium esset, opus a uicino factum sit.
もし誰かが、雨水排除訴訟を提起する前に、土地の所有権を他人に移転したならば、その者は雨水排除訴訟の訴権を失い、それは、その土地の新たな所有者となった者へと移転する。 なぜなら、この訴権は将来の損害を対象とするものであるため、たとえ他人が所有者であったときに隣人によって工作物が作られていたとしても、[実際に損害が生じる時点で]所有者である者に訴権が属し始めるからである。
§39.3.6.5Aquae pluuiae arcendae actionem sciendum est non in rem, sed personalem esse.
雨水排除訴訟は対物訴訟ではなく対人訴訟であることを知っておくべきである。
§39.3.6.6Officium autem iudicis hoc erit, ut, si quidem a uicino opus factum sit, eum iubeat restituere damnumque sarcire, si quid post litem contestatam contigit: quod si ante litem contestatam damnum contigit, tantum opus restituere debebit, damnum non sarciet.
裁判官の職務は次のとおりである。 すなわち、もし隣人によって工作物が作られたのであれば、訴訟係属(争点決定)後に生じた損害については、工作物を復旧し、かつ損害を填補するよう隣人に命じることである。 しかし、もし訴訟係属前に損害が生じたのであれば、工作物を復旧することのみが義務づけられ、損害を填補することはない。
§39.3.6.7Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluuia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere.
ケルススは次のように書いている。 もし私自身が何かを行い、それによって雨水があなたに害を及ぼすならば、私は自己の費用でそれを除去するよう強制されるべきであり、私に属さない他人が何かを行ったならば、あなたがそれを除去することを私が忍容すれば足りる、と。
sed si seruus meus fecerit, aut is cui heres sum hoc fecit, seruum quidem noxae dedere debeo: quod autem is cui heres sum fecit, perinde est, atque si ipse fecissem.
しかし、もし私の奴隷がそれを行ったか、あるいは私が相続人である者がこれを行ったならば、奴隷については加害引渡しをしなければならない。 他方、私が相続人である者が行ったことについては、私自身が行ったのと同様である。
§39.3.6.8Aestimationem autem iudex faciet ex rei ueritate, hoc est eius damni, quod apparuerit datum.
また、裁判官は事実の真実に基づいて、すなわち生じたことが明らかとなった損害の評価を行う。