[ULPIANUS libro quinquagesimo tertio ad edictum. ] §39.3.6.prSi tertius uicinus opus fecerit, unde decurrens aqua per fundum primi uicini mei mihi noceat, Sabinus ait posse me uel cum primo uel cum tertio omisso primo agere: quae sententia uera est.
[ULPIANUS libro quinquagesimo tertio ad edictum.] 만약 제3의 이웃이 공작물을 만들었고, 그로부터 흘러내리는 물이 나의 첫 번째 이웃의 토지를 거쳐 나에게 해를 끼친다면, 내가 첫 번째 이웃을 상대로 하거나, 첫 번째 이웃을 제외하고 제3의 이웃을 상대로 소를 제기할 수 있다고 사비누스는 말하는데, 이 견해가 옳다.
§39.3.6.1Si ex plurium fundo decurrens aqua noceat uel si plurium fundo noceatur, placuit eoque iure utimur, ut, siue plurium fundus sit, singuli in partem experiantur et condemnatio in partem fiat, siue cum pluribus agatur, singuli in partem conueniantur et in partem fiat condemnatio.
만약 공유지의 토지로부터 흘러내리는 물이 해를 끼치거나 공유지의 토지가 해를 입는다면, 다음과 같이 합의되었고 우리는 그 법을 따르고 있다. 즉, [해를 입는 것이] 여러 사람의 토지인 경우에는 각자가 지분에 따라 소를 제기하고 지분에 따라 인용 판결이 내려지며, 여러 사람을 상대로 소가 제기되는 경우에는 각자가 지분에 따라 소환되고 지분에 따라 인용 판결이 내려진다.
§39.3.6.2Inde quaeritur, si communi agro meo et tuo ex proprio agro tuo aqua noceat, an agi possit aquae pluuiae arcendae: et putem agendum, sic tamen, ut pars damni praestetur.
이로부터, 나와 당신의 공유지에 대해 당신의 단독 소유지로부터 물이 해를 끼치는 경우, 우수 배제 소송을 제기할 수 있는지 의문이 제기된다. 그리고 나는 소를 제기할 수 있다고 생각하지만, 다만 손해의 일부만이 배상되도록 해야 한다.
§39.3.6.3Uersa quoque uice si communis ager sit, qui nocet proprio, poterit aquae pluuiae arcendae agi, ut quis damnum consequatur, sed in partem.
역의 경우도 마찬가지로, 만약 해를 끼치는 것이 공유지이고 [해를 입는 것이] 단독 소유지라면, 손해를 배상받기 위해 우수 배제 소송을 제기할 수 있다. 다만 지분에 따라서이다.
§39.3.6.4Si quis prius, quam aquae pluuiae arcendae agat, dominium ad alium transtulerit fundi, desinit habere aquae pluuiae arcendae actionem eaque ad eum transibit, cuius ager esse coepit: cum enim damnum futurum contineat, ad eum qui dominus erit incipiet actio pertinere, quamuis, cum alterius dominium esset, opus a uicino factum sit.
만약 어떤 사람이 우수 배제 소송을 제기하기 전에 토지의 소유권을 타인에게 이전했다면, 그는 우수 배제 소송의 소권을 잃고, 소권은 그 토지의 새로운 소유자가 된 자에게 이전한다. 왜냐하면 이 소송은 장래의 손해를 포함하므로, 비록 타인이 소유자였을 때 이웃에 의해 공작물이 만들어졌다고 하더라도, 소유자가 될 자에게 소권이 귀속되기 시작하기 때문이다.
§39.3.6.5Aquae pluuiae arcendae actionem sciendum est non in rem, sed personalem esse.
우수 배제 소송은 대물 소송이 아니라 대인 소송임을 알아야 한다.
§39.3.6.6Officium autem iudicis hoc erit, ut, si quidem a uicino opus factum sit, eum iubeat restituere damnumque sarcire, si quid post litem contestatam contigit: quod si ante litem contestatam damnum contigit, tantum opus restituere debebit, damnum non sarciet.
나아가 법관의 직무는 다음과 같다. 즉, 만약 이웃에 의해 공작물이 만들어졌다면, 소송계속(쟁점결정) 후에 발생한 손해에 대해서는 이웃에게 공작물을 복구하고 손해를 배상하라고 명령하는 것이다. 그러나 만약 소송계속 전에 손해가 발생했다면, 공작물을 복구할 의무만 있을 뿐 손해를 배상하지는 않는다.
§39.3.6.7Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluuia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere.
켈수스는 다음과 같이 쓰고 있다. 만약 나 자신이 무언가를 하여 이로 인해 우수가 당신에게 해를 끼친다면, 나는 나의 비용으로 그것을 제거하도록 강제되어야 하고, 나와 무관한 타인이 무언가를 했다면 당신이 그것을 제거하는 것을 내가 수용하면 족하다.
sed si seruus meus fecerit, aut is cui heres sum hoc fecit, seruum quidem noxae dedere debeo: quod autem is cui heres sum fecit, perinde est, atque si ipse fecissem.
그러나 만약 나의 노예가 그것을 하였거나 내가 상속인인 피상속인이 이를 하였다면, 노예에 대해서는 가해인도를 해야 한다. 한편, 내가 상속인인 피상속인이 한 것에 대해서는 나 자신이 한 것과 마찬가지이다.
§39.3.6.8Aestimationem autem iudex faciet ex rei ueritate, hoc est eius damni, quod apparuerit datum.
또한 법관은 사실의 실상에 기초하여, 즉 발생한 것으로 판명된 손해의 가액 평가를 행한다.