Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.3.24.pr-39.3.24.3

通常耕作の許容と人工溝および湖水面変更の禁止

6197 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

高地の隣人による通常の耕作が下流に影響を与える場合は雨水排除訴訟の対象外だが、人為的な給排水溝や溝により被害が生じる場合は是正が求められること、および湖の水量を人為的に増減させることの禁止について。

[ALFENUS libro quarto digestorum a Paulo epitomatorum. ] §39.3.24.prUicinus loci superioris pratum ita arabat, ut per sulcos itemque porcas aqua ad inferiorem ueniret: quaesitum est, an per arbitrum aquae pluuiae arcendae possit cogi, ut in alteram partem araret, ne sulci in eius agrum spectarent.
[アルフェーヌス、パウルス要約『学説彙纂』第4巻] 高地の隣人が、畝溝および畝を通じて水が低地の土地へと流れていくような方法で牧草地を耕していた。 雨水排除の裁定人を通じて、畝溝が隣人の土地を向かないように、彼に別の方向に耕すよう強制できるかが問われた。
respondit non posse eum facere, quo minus agrum uicinus quemadmodum uellet araret.
彼は、隣人が自分の望むように土地を耕すのを妨げることはできない、と答えた。
§39.3.24.1Sed si quos sulcos transuersos aquarios faceret, per quos in eius agrum aqua deflueret, hosce ut operiret, per arbitrum aquae pluuiae arcendae posse cogere.
しかし、もし彼が水が相手の土地に流れ落ちるような横断的な給排水用の畝溝を造ったのであれば、これを埋めるように、雨水排除の裁定人を通じて強制することができる。
§39.3.24.2Sed et si fossas fecisset, ex quibus aqua pluuia posset nocere, arbitrum, si appareat futurum, ut aqua pluuia noceret, cogere oportere fossas eum explere et, nisi faceret, condemnare, tametsi antequam adiudicaret, aqua per fossas nunquam fluxisset.
さらに、もし彼が雨水が害を及ぼし得るような溝を掘っていた場合、もし雨水が害を及ぼすであろうことが明らかであるならば、裁定人は彼にその溝を埋めるよう強制すべきであり、もし彼がそうしないならば、裁定を下す前に一度もその溝を水が流れていなかったとしても、彼を有罪とすべきである。
§39.3.24.3Lacus cum aut crescerent aut decrescerent, numquam neque accessionem neque decessionem in eos uicinis facere licet.
湖が満ちたり引いたりするとき、隣人たちがそれらに対して流入や流出を引き起こすことは決して許されない。

語釈・文法注

  1. §39.3.24.prnon posse eum facere, quo minus agrum uicinus quemadmodum uellet araret — 動詞 `facere` と `quo minus` の組み合わせは「〜を妨げる」を意味する。ここでの `eum` は低地の隣人(訴えようとする側)を指し、`uicinus`(主格)は高地の隣人(耕作を行う側)を指す。したがって、低地の隣人は高地の隣人が望む方法で耕作することを妨げられない、という判断を示す。
  2. §39.3.24.2arbitrum, si appareat futurum, ut aqua pluuia noceret, cogere oportere fossas eum explere et, nisi faceret, condemnare — 間接話法における対格不定詞構文。非人称動詞の不定詞 `oportere` の主語が対格の `arbitrum`(裁定人)であり、`cogere` と `condemnare` は `oportere` に依存する不定詞。`futurum [esse] ut...` は、将来の予測を表す表現。
  3. §39.3.24.3accessionem neque decessionem in eos uicinis facere licet — `uicinis` は非人称動詞 `licet` に係る与格(「隣人たちにとって〜が許される」)。`accessio`(流入・追加)と `decessio`(流出・減少)は、湖(`eos` は `lacus` を指す複数対格)に対する人為的な水量の増減操作を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.3.24.pr-39.3.24.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.3.24.pr-39.3.24.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。