Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.2.9.pr-39.2.9.5

過去の損害の担保と流出物の撤去および物権上の義務

6130 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

本箇所は、未生損害(damnum infecto)における過去の損害の担保、他人の敷地内に流出した物品の撤去と担保の義務、さらに地上権や収益権がある場合の担保義務の分配について論じている。

[ULPIANUS libro quinquagensimo tertio ad edictum. ] §39.2.9.prHoc amplius Iulianus posse dici compellendum eum, ut etiam de praeterito damno caueret: quod enim re integra custoditur, hoc non inique etiam post ruinam aedium praestabitur.
[ウルピアーヌス、告示注解第53巻] さらに、ユリアヌスは、彼が過去の損害についても担保を提供させられるべきである、と言われうると考えている。 なぜなら、事態が未だ手つかずであるときに守られることは、建物崩壊の後であっても、不当ではなく提供されるべきだからである。
integra autem re unusquisque cogitur aut de damno infecto cauere, aut aedibus carere quas non defendit.
なお、事態が未だ手つかずであるときには、誰もが、未生損害の担保を提供するか、あるいは自分が弁護しない建物を失うかの、いずれかを強制される。
denique, inquit, si quis propter angustias temporis aut quia rei publicae causa aberat non potuerit damni infecti stipulari, non inique praetorem curaturum, ut dominus uitiosarum aedium aut damnum sarciat aut aedibus careat.
最後に、もし誰かが時間の余裕がないために、あるいは国家の用務で不在であったために、未生損害の問答契約をすることができなかった場合、法務官が取り計らって、欠陥のある建物の所有者に損害を補填させるか、あるいは建物を失わせるようにすることは、不当ではないと彼(ユリアヌス)は言う。
sententiam Iuliani utilitas comprobat.
ユリアヌスの意見を実用的有用性が承認している。
§39.2.9.1De his autem, quae ui fluminis importata sunt, an interdictum dari possit, quaeritur.
他方、川の勢いによって運ばれてきたものについて、禁令が与えられうるかが問われている。
Trebatius refert, cum Tiberis abundasset et res multas multorum in aliena aedificia detulisset, interdictum a praetore datum, ne uis fieret dominis, quo minus sua tollerent auferrent, si modo damni infecti repromitterent.
トレバティウスの報告によると、テヴェレ川が氾濫し、多くの人々の多くの物を他人の建物の中に運び去ったとき、所有者が自分の物を取り去り持ち去るのを妨げる暴行が加えられないよう、ただし所有者が未生損害の単独約束をする場合に限って、法務官から禁令が与えられた。
§39.2.9.2Alfenus quoque scribit, si ex fundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio iudicis, apud quem res prolapsae petentur, damnum, quod ante sensi, non contineri, nec aliter dandam actionem, quam ut omnia tollantur, quae sunt prolapsa.
アルフェーヌスもまた書いている。 もし君の土地から土塊が私の土地に滑り落ち、君がそれを請求する場合、すでに生じた損害について君に対する訴えが与えられるべきであり、ラベオーもこれを承認している。 なぜなら、滑り落ちた物の返還が請求される裁判における審判人の裁量には、私が以前に被った損害は含まれず、また、滑り落ちたすべての物が取り除かれるという条件以外では、訴えは与えられるべきではないからである。
ita demum autem crustam uindicari posse idem Alfenus ait, si non coaluerit nec unitatem cum terra mea fecerit.
ただし、同アルフェーヌスが言うには、土塊は、それが固着しておらず、私の土地と一体化していない場合にのみ、所有物返還請求をすることができる。
nec arbor potest uindicari a te, quae translata in agrum meum cum terra mea coaluit.
また、君の木が私の畑に移されて、私の土地と固着した場合には、君によって所有物返還請求されることはできない。
sed nec ego potero tecum agere ius tibi non esse ita crustam habere, si iam cum terra mea coaluit, quia mea facta est.
しかし、もしすでに私の土地と固着したならば、それは私のものとなったのであるから、私は君に対して、君がそのように土塊を保持する権利はない、として訴えることもできない。
§39.2.9.3Neratius autem scribit, si ratis in agrum meum ui fluminis delata sit, non aliter tibi potestatem tollendi faciendam, quam si de praeterito quoque damno mihi cauisses.
ネラーティウスは、もし筏が川の勢いによって私の畑に運ばれてきた場合、君に対して取り去る権能が与えられるべきなのは、君が過去の損害についても私に担保を提供した場合に限られる、と書いている。
§39.2.9.4Quaesitum est, si solum sit alterius, superficies alterius, superficiarius utrum repromittere damni infecti an satisdare debeat.
もし土地がある人のもので、地上物が別の人のものである場合、地上権者は未生損害の単独約束をするべきか、それとも保証人付き担保を提供するべきかが問われた。
et Iulianus scribit, quotiens superficiaria insula uitiosa est, dominum et de soli et de aedificii uitio repromittere aut eum, ad quem superficies pertinet, de utroque satisdare: quod si uterque cesset, uicinum in possessionem mittendum.
そしてユリアヌスは書いている。 地上権が設定された共同住宅に欠陥があるときはいつでも、土地の所有者が土地と建物の両方の欠陥について単独約束をするか、あるいは地上物が帰属する者が両方について保証人付き担保を提供するべきであり、もし双方が怠るならば、隣人が占有の取得を許されるべきである、と。
§39.2.9.5Celsus certe scribit, si aedium tuarum usus fructus Titiae est, damni infecti aut dominum repromittere aut Titiam satisdare debere.
ケルススは確かに書いている。 もし君の建物の収益権がティティアに属する場合、未生損害について、所有者が単独約束をするか、あるいはティティアが保証人付き担保を提供するべきである、と。
quod si in possessionem missus fuerit is, cui damni infecti cauendum fuit, Titiam uti frui prohibebit.
しかし、もし未生損害の担保を提供されるべきであった者が占有の取得を許された場合、彼はティティアが使用・収益することを禁止するであろう。
idem ait eum quoque fructuarium, qui non reficit, a domino uti frui prohibendum: ergo et si de damno infecto non cauet dominusque compulsus est repromittere, prohiberi debet frui.
同著者はまた、修理をしない収益権者も、所有者によって使用・収益を禁止されるべきであると言う。 それゆえ、もし彼女が未生損害について担保を提供せず、所有者が単独約束をせざるを得なくなった場合にも、彼女は収益を禁止されるべきである。

語釈・文法注

  1. §39.2.9.prre integra — 「事態が未だ手つかずである(無傷である)うちに」を意味する絶対的奪格。ここでは建物が実際に崩壊する前の、まだ損害が生じていない初期段階を指す。
  2. §39.2.9.prIulianus posse dici compellendum eum — 主節の動詞(例えば ait または putat など)が省略された対格不定詞構文(A.C.I.)。"posse dici"(言われうる)にさらに "eum compellendum [esse]"(彼が強制されるべきであること)の不定詞構文が入れ子になっている。
  3. §39.2.9.1ne uis fieret dominis, quo minus sua tollerent auferrent — "quo minus"(または quominus)は、妨害や禁止を表す表現(ここでは "ne uis fieret dominis" 「所有者に暴力が振るわれないように」という、実質的な妨害排除の趣旨)を受けて、「〜することが妨げられないように」という目的・結果の節を導く。
  4. §39.2.9.2damnum, quod ante sensi, non contineri — "nam" で始まる理由説明の節の中の対格不定詞構文(A.C.I.)。"contineri"(含まれる)の主語対格が "damnum, quod ante sensi"(私が以前に被った損害)であり、"arbitrio"(審判人の裁量に)は奪格である。
  5. §39.2.9.5idem ait eum quoque fructuarium, qui non reficit, a domino uti frui prohibendum — "prohibendum [esse]"(禁止されるべきである)を述語とする対格不定詞構文。これに依存する "uti frui"(使用・収益すること)は奪格(分離の奪格、あるいは不定法動詞としての機能)として機能し、全体で「収益権者が使用・収益することを禁止されるべきである」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.2.9.pr-39.2.9.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.2.9.pr-39.2.9.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。