Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.2.7.pr-39.2.7.2

未生損害の告示と担保提供前の倒壊への救済

6128 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、未生損害に対する法務官告示の規定を引用し、さらに事前保証なしに建物が倒壊した場合の事後的な救済策について、ユリアヌスの学説をもとに解説する。

[ULPIANUS libro quinquagensimo tertio ad edictum. ]
[ウルピアヌス、告示注解第53巻] 法務官は言う。
§39.2.7.prPraetor ait: 'damni infecti suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iurauerit non calumniae causa id se postulare eumue cuius nomine aget postulaturum fuisse, in eam diem, quam causa cognita statuero.
「生じるおそれのある損害について、自己の名においては約束がなされ、他人の名においては担保が提供されるよう、私は、カルムニアの意図なく自己がそれを請求していること、あるいは自己がその名において訴えを行う相手が請求するはずであったことを宣誓した者に対して、事実審査の上で私が決定する期限まで、命令するであろう。
si controuersia erit, dominus sit nec ne qui cauebit, sub exceptione satisdari iubebo.
もし、保証を提供しようとする者が所有者であるか否かについて争いがあるならば、抗弁付きで担保が提供されるよう命令するであろう。
de eo opere, quod in flumine publico ripaue eius fiet, in annos decem satisdari iubebo.
公の河川またはその堤防においてなされる工事については、10年間の担保が提供されるよう命令するであろう。
eum, cui ita non cauebitur, in possessionem eius rei, cuius nomine ut caueatur postulabitur, ire et, cum iusta causa esse uidebitur, etiam possidere iubebo.
このように保証がなされない者に対しては、保証が求められているその物の占有に入ること、そして、正当な理由があるとみなされるときには、さらに所有することを、私は命令するであろう。
in eum, qui neque cauerit neque in possessione esse neque possidere passus erit, iudicium dabo, ut tantum praestet, quantum praestare eum oporteret, si de ea re ex decreto meo eiusue, cuius de ea re iurisdictio fuit quae mea est, cautum fuisset.
保証をせず、また占有に入ることも所有することも許さなかった者に対しては、私、あるいは私と同等の管轄権を有していた者の命令に基づいて、その件につき保証がなされていたならば彼が支払うべきであったのと同額を支払うように、訴えを与えるであろう。
eius rei nomine, in cuius possessionem misero, si ab eo, qui in possessione erit, damni infecti nomine satisdabitur, eum, cui non satisdabitur, simul in possessione esse iubebo'.
私が占有を認めた物について、占有している者によって未生損害の名目で担保が提供されるなら、担保を提供されない者に対して、同時に占有に加わることを私は命令するであろう」。
§39.2.7.1Hoc edictum prospicit damno nondum facto, cum ceterae actiones ad damna, quae contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis.
この告示は、まだ生じていない損害に備えるものである。 他方で、その他の訴権は、アクィリウス法に基づく訴権やその他の訴権におけるように、すでに生じた損害を填補することに関連しているからである。
de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare.
しかし、すでに生じた損害については、告示には何ら規定がなされていない。 なぜなら、不法行為を犯した動物は、我々がそれを加害物引き渡しに処すること以上に我々に負担を課さないのが通例であるから、命を持たないものは、なおさら我々にそれ以上の負担を課すべきではないからである。 とりわけ、損害を与えた動物というものはそれ自体が存在し続けているのに対し、建物は、その倒壊によって損害を与えた場合には、もはや存在しなくなっているからである。
§39.2.7.2Unde quaeritur, si ante, quam caueretur, aedes deciderunt neque dominus rudera uelit egerere eaque derelinquat, an sit aliqua aduersus eum actio.
したがって、保証がなされる前に建物が倒壊し、所有者が瓦礫を撤去することを望まずにそれを遺棄する場合、彼に対して何か訴権があるのかが問われる。
et Iulianus consultus, si prius, quam damni infecti stipulatio interponeretur, aedes uitiosae corruissent, quid facere deberet is, in cuius aedes rudera decidissent, ut damnum sarciretur, respondit, si dominus aedium, quae ruerunt, uellet tollere, non aliter permittendum, quam ut omnia, id est et quae inutilia essent, auferret, nec solum de futuro, sed et de praeterito damno cauere eum debere: quod si dominus aedium, quae deciderunt, nihil facit, interdictum reddendum ei, in cuius aedes rudera decidissent, per quod uicinus compelletur aut tollere aut totas aedes pro derelicto habere.
そしてユリアヌスは、未生損害の約定が結ばれる前に欠陥のある建物が倒壊してしまった場合、瓦礫がその建物の上に落ちてきた者は、損害を填補させるために何をすべきか、と相談されて、次のように回答した。 もし倒壊した建物の所有者が撤去することを望むならば、すべてのもの、すなわち役に立たないものをも彼が持ち去ることでなければ、また、将来の損害だけでなく過去の損害についても彼が保証しなければ、許可されるべきではない。 しかし、もし倒壊した建物の所有者が何もしないならば、瓦礫がその建物の上に落ちてきた者に対して、隣人が撤去するか、あるいは建物全体を遺棄されたものとみなすかのいずれかを強制されるような、禁止命令が与えられるべきである。

語釈・文法注

  1. §39.2.7.prpostulaturum fuisse — 対格と能動未来分詞に fuisse を伴う不定詞構文であり、宣誓の内容(iurauerit の従属節)における過去の帰結(反実仮想的なニュアンスを伴うもの)を表す。cuius nomine aget の関係節が代理人を表すため、「自身がその名において代理訴訟を行うことになる相手が、本来ならば(直接)請求したであろうこと」という意味になる。
  2. §39.2.7.2non aliter permittendum, quam ut — 制限的な構文。non aliter と quam ut が呼応し、「〜ということでなければ、許可されるべきではない」という強い条件提示を表す。この ut 節内の動詞には auferret(接続法未完了過去)が使われており、主節の時制(respondit)に一致している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.2.7.pr-39.2.7.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.2.7.pr-39.2.7.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。