Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.2.24.5-39.2.24.12

不可抗力と建物の欠陥および権利行使による未発損害

6148 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

未発損害の担保において、不可抗力による損害と建物の欠陥による損害の区別、他人が行った工事への責任、および自己の土地における正当な権利行使と隣人への影響に関する法理を論じる。

[IDEM libro octogensimo primo ad edictum. ] §39.2.24.5Idem Seruius putat, si controuersia aquae insulam subuerterit, deinde stipulatoris aedificia ceciderint, nihil eum ex stipulatu consecuturum, quia id nec operis nec loci uitio factum est.
同じセルウィウスは、もし水の氾濫が中州を覆し、その後に問答契約者の建物が倒壊したならば、その者は問答契約から何ら得るものはないと考えている。 なぜなら、それは工事の欠陥でも場所の欠陥でもなく生じたからである。
si autem aqua uitiet fundamenta et sic aedificium ruisset, committi stipulationem ait: multum enim interesse, quod erat alioquin firmum, ui fluminis lapsum sit protinus, an uero ante sit uitiatum, deinde sic deciderit.
しかし、もし水が基礎を損ない、そうして建物が倒壊したならば、問答契約が発動すると彼は言う。 というのも、他の点では頑丈であったものが、川の勢いによって直ちに押し流されたのか、それとも事前に損なわれており、そのために倒壊したのかの間には、大きな違いがあるからである。
et ita Labeo probat: etenim multum interesse, quod ad Aquiliam pertinet, sanum quis hominem occidat an uero factum inbecilliorem.
そしてラベオーもこれを是認している。 実に、アキリウス法に関しても、誰かが健康な人間を殺したのか、それとも衰弱させられていた人間を殺したのかでは、大いに異なるからである。
§39.2.24.6Quamquam autem stipulatio committitur, cum uitio operis damnum factum sit, tamen, si opus factum est ab eo, quem promissor prohibere non potuit, stipulatio non committetur.
しかし、工事の欠陥によって損害が生じたときに問答契約が発動するとはいえ、もし約束者が禁止することのできなかった者によって工事が行われたならば、問答契約は発動しない。
plane si prohibere potuit, committetur.
明らかに、もし禁止することができたならば、発動する。
sed si quis promissoris nomine fecerit uel eius pro quo promissum est aut alius, qui prohiberi potuerit, stipulatio ista committetur.
しかし、もし誰かが約束者の名において、あるいは約束された対象である者の名において、あるいは禁止することができたであろう他の者がこれを行ったならば、この問答契約は発動する。
§39.2.24.7Praeterea si furni nomine damni infecti fuerit cautum, deinde furnarii culpa damnum datum fuerit, non uenire in hanc stipulationem plerisque uidetur.
さらに、もしパン焼き窯の名目において未発損害の担保が立てられ、その後、窯の職人の過失によって損害が与えられた場合、これがこの問答契約の適用範囲に入らないと多くの者には思われる。
§39.2.24.8Cassius quoque scribit, quod contra ea damnum datum est, cui nulla ope occurri poterit, stipulationem non tenere.
カッシウスもまた、いかなる力によっても防ぐことのできなかった事態に反して与えられた損害は、問答契約を拘束しないと書いている。
§39.2.24.9Item apud Uiuianum relatum est, si ex agro uicini arbores ui tempestatis confractae in meum agrum deciderint eoque facto uitibus meis uel segetibus nocent uel aedificia demoliunt, stipulationem istam, in qua haec comprehenduntur 'si quid arborum lociue uitio acciderit', non esse utilem, quia non arborum uitio, sed ui uentorum damnum mihi datum est.
同様に、ウィウィアヌスにおいて報告されているが、もし隣人の土地から嵐の勢いによって折られた木々が私の土地に倒れ込み、それによって私の葡萄の木や作物を損ない、あるいは建物を破壊した場合、「もし木々や場所の欠陥によって何かが生じたならば」という文言が含まれているこの問答契約は、有効ではない。 なぜなら、木々の欠陥ではなく、風の勢いによって私に損害が与えられたからである。
plane si uetustate arborum hoc fiebat, possumus dicere uitio arborum damnum mihi dari.
明らかに、もし木々の老朽化によってこれが生じたならば、木々の欠陥によって私に損害が与えられたと言うことができる。
§39.2.24.10Idem ait, si damni infecti aedium mearum nomine tibi promisero, deinde hae aedes ui tempestatis in tua aedificia ceciderint eaque diruerint, nihil ex ea stipulatione praestari, quia nullum damnum uitio mearum aedium tibi contingit: nisi forte ita uitiosae meae aedes fuerint, ut qualibet uel minima tempestate ruerint.
同じ(ウィウィアヌス)は言う、もし私が私の建物の名目において未発損害についてあなたに約束し、その後、この建物が嵐の勢いによってあなたの建物の上に倒れ込み、それらを破壊したならば、この問答契約からは何も支払われない。 なぜなら、私の建物の欠陥によってあなたに生じた損害は一切ないからである。 ただし、もし私の建物が、いかなる極めて小さな嵐によっても倒壊するほど欠陥を抱えていた場合は別である。
haec omnia uera sunt.
これらはすべて正しい。
§39.2.24.11Sed et quod Labeo putat uerum est, referre, utrum impulsu fluminis ruit aedificium an deterius ante factum postea ceciderit.
しかし、ラベオーが考えていることもまた正しく、建物が川の衝撃によって倒壊したのか、それとも以前に悪化させられていて後で倒壊したのかは、重要である。
§39.2.24.12Item uideamus, quando damnum dari uideatur: stipulatio enim hoc continet, quod uitio aedium loci operis damnum fit.
同様に、どのようなときに損害が与えられたとみなされるかを見てみよう。 なぜなら、問答契約は、建物、場所、または工事の欠陥によって損害が生じることを含んでいるからである。
ut puta in domo mea puteum aperio, quo aperto uenae putei praecisae sunt: an tenear? ait Trebatius non teneri me damni infecti: neque enim existimari operis mei uitio damnum tibi dari in ea re, in qua iure meo usus sum.
例えば、私が自分の家の中に井戸を掘り、それが掘られたことによって(隣人の)井戸の水脈が遮断された場合、私は責任を負うだろうか。 トレバティウスは、私が未発損害の責任を負わないと言う。 なぜなら、私が自分の権利を行使した事柄において、私の工事の欠陥によってあなたに損害が与えられたとはみなされないからである。
si tamen tam alte fodiam in meo, ut paries tuus stare non possit, damni infecti stipulatio committetur.
しかし、もし私が自分の土地において、あなたの壁が立っていられなくなるほど深く掘るならば、未発損害の問答契約が発動する。

語釈・文法注

  1. §39.2.24.5controuersia aquae — 写本に広く見られる controuersia aquae は直訳すると「水の紛争」であるが、ここでは文脈上、水流の衝突・氾濫や氾濫による浸食といった物理的な事象、あるいは川の流路変更等をめぐる争いの結果としての水の流入などを指す。
  2. §39.2.24.8quod contra ea damnum datum est, cui — 文法的に難解な箇所。quod は先行詞のない関係代名詞で、後続の damnum datum est を同格的に、あるいは「〜という損害」として導く。cui は関係代名詞単数与格で、先行詞は意味上の事象(あるいは contra ea が指す不可抗力的な事象)であり、occurri(非人称受動「立ち向かわれる、防がれる」)に係る。
  3. §39.2.24.12in ea re, in qua iure meo usus sum — 「私が自分の権利を行使した事柄において」の意。隣人の井戸を枯らすことになっても、自らの土地で井戸を掘る行為は、正当な所有権の行使であるため、不法な「工事の欠陥」には当たらないという法理を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.2.24.5-39.2.24.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.2.24.5-39.2.24.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。