[IDEM libro octogensimo primo ad edictum. ] §39.2.24.5Idem Seruius putat, si controuersia aquae insulam subuerterit, deinde stipulatoris aedificia ceciderint, nihil eum ex stipulatu consecuturum, quia id nec operis nec loci uitio factum est.
같은 세르비우스는 만약 물의 범람이 모래톱을 뒤엎고, 그 후에 문답약정자의 건물이 무너졌다면, 그는 문답약정으로부터 아무것도 얻지 못할 것이라고 생각하는데, 이는 그 일이 공사의 결함으로도 장소의 결함으로도 발생하지 않았기 때문이다.
si autem aqua uitiet fundamenta et sic aedificium ruisset, committi stipulationem ait: multum enim interesse, quod erat alioquin firmum, ui fluminis lapsum sit protinus, an uero ante sit uitiatum, deinde sic deciderit.
그러나 만약 물이 기초를 손상시키고 그로 인해 건물이 붕괴했다면, 문답약정이 발효된다고 그는 말한다. 왜냐하면 다른 한편으로 튼튼했던 건물이 강의 위력으로 인해 즉시 쓸려 내려갔는지, 아니면 사전에 손상되어 그 후에 이와 같이 무너졌는지 사이에는 큰 차이가 있기 때문이다.
et ita Labeo probat: etenim multum interesse, quod ad Aquiliam pertinet, sanum quis hominem occidat an uero factum inbecilliorem.
그리고 라베오도 이를 시인한다. 사실 아퀼리아법에 관해서도, 누군가가 건강한 사람을 죽였는지 아니면 이미 더 약해진 사람을 죽였는지 사이에는 큰 차이가 있기 때문이다.
§39.2.24.6Quamquam autem stipulatio committitur, cum uitio operis damnum factum sit, tamen, si opus factum est ab eo, quem promissor prohibere non potuit, stipulatio non committetur.
그러나 공사의 결함으로 인해 손해가 발생했을 때 문답약정이 발효된다 하더라도, 만약 약속자가 금지할 수 없었던 사람에 의해 공사가 행해졌다면 문답약정은 발효되지 않을 것이다.
plane si prohibere potuit, committetur.
분명히 금지할 수 있었다면 발효될 것이다.
sed si quis promissoris nomine fecerit uel eius pro quo promissum est aut alius, qui prohiberi potuerit, stipulatio ista committetur.
그러나 만약 누군가가 약속자의 이름으로, 혹은 약속의 대상이 된 사람의 이름으로, 또는 금지될 수 있었던 다른 사람이 이를 행하였다면, 이 문답약정은 발효될 것이다.
§39.2.24.7Praeterea si furni nomine damni infecti fuerit cautum, deinde furnarii culpa damnum datum fuerit, non uenire in hanc stipulationem plerisque uidetur.
게다가 만약 화덕의 명목으로 미발 손해의 담보가 제공되고, 그 후 화덕 노동자의 과실로 손해가 발생했다면, 이것은 이 문답약정에 포함되지 않는다고 대부분의 사람들에게 생각된다.
§39.2.24.8Cassius quoque scribit, quod contra ea damnum datum est, cui nulla ope occurri poterit, stipulationem non tenere.
카시우스 역시 어떠한 힘으로도 막을 수 없었던 일에 반하여 가해진 손해는 문답약정을 구속하지 않는다고 쓴다.
§39.2.24.9Item apud Uiuianum relatum est, si ex agro uicini arbores ui tempestatis confractae in meum agrum deciderint eoque facto uitibus meis uel segetibus nocent uel aedificia demoliunt, stipulationem istam, in qua haec comprehenduntur 'si quid arborum lociue uitio acciderit', non esse utilem, quia non arborum uitio, sed ui uentorum damnum mihi datum est.
마찬가지로 비비아누스에게 보고된 바에 따르면, 만약 이웃의 토지에서 폭풍우의 위력으로 꺾인 나무들이 나의 토지로 넘어져 나의 포도나무나 농작물에 해를 입히거나 건물을 파괴했다면, '만약 나무나 장소의 결함으로 인해 무슨 일이 발생한다면'이라는 내용이 포함된 이 문답약정은 유효하지 않은데, 왜냐하면 나무의 결함이 아니라 바람의 위력으로 인해 나에게 손해가 가해졌기 때문이다.
plane si uetustate arborum hoc fiebat, possumus dicere uitio arborum damnum mihi dari.
분명히 만약 나무의 노후함으로 인해 이 일이 발생했다면, 나무의 결함으로 인해 나에게 손해가 가해졌다고 말할 수 있다.
§39.2.24.10Idem ait, si damni infecti aedium mearum nomine tibi promisero, deinde hae aedes ui tempestatis in tua aedificia ceciderint eaque diruerint, nihil ex ea stipulatione praestari, quia nullum damnum uitio mearum aedium tibi contingit: nisi forte ita uitiosae meae aedes fuerint, ut qualibet uel minima tempestate ruerint.
같은 이는 말한다, 만약 내가 나의 건물의 명목으로 미발 손해에 대해 너에게 약속하고, 그 후 이 건물이 폭풍우의 위력으로 너의 건물 위로 넘어져 그것들을 파괴했다면, 그 문답약정으로부터 아무것도 이행되지 않는데, 이는 내 건물의 결함으로 인해 너에게 가해진 손해가 전혀 없기 때문이다. 다만 내 건물이 매우 결함이 있어서 아무리 미미한 폭풍우에도 무너질 정도였던 경우는 예외이다.
haec omnia uera sunt.
이 모든 것은 참되다.
§39.2.24.11Sed et quod Labeo putat uerum est, referre, utrum impulsu fluminis ruit aedificium an deterius ante factum postea ceciderit.
그러나 라베오가 생각하는 바도 참되니, 건물이 강의 충격으로 무너졌는지, 아니면 사전에 악화되어 나중에 무너졌는지가 중요하다.
§39.2.24.12Item uideamus, quando damnum dari uideatur: stipulatio enim hoc continet, quod uitio aedium loci operis damnum fit.
마찬가지로 언제 손해가 가해진 것으로 여겨지는지 살펴보자. 왜냐하면 문답약정은 건물, 장소 또는 공사의 결함으로 인해 손해가 발생하는 것을 포함하기 때문이다.
ut puta in domo mea puteum aperio, quo aperto uenae putei praecisae sunt: an tenear? ait Trebatius non teneri me damni infecti: neque enim existimari operis mei uitio damnum tibi dari in ea re, in qua iure meo usus sum.
예컨대 내가 내 집 안에 우물을 파고, 그것을 팖으로써 너의 우물 수맥이 끊겼다면, 내가 책임을 져야 하는가? 트레바티우스는 내가 미발 손해의 책임을 지지 않는다고 말한다. 왜냐하면 내가 내 권리를 행사한 일에 있어서, 내 공사의 결함으로 인해 너에게 손해가 가해졌다고 여겨지지 않기 때문이다.
si tamen tam alte fodiam in meo, ut paries tuus stare non possit, damni infecti stipulatio committetur.
하지만 만약 내가 내 토지에서 너의 벽이 서 있을 수 없을 정도로 깊이 판다면, 미발 손해의 문답약정이 발효될 것이다.