Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.2.15.pr-39.2.15.14

工事に伴う未生損害担保の期限と占有導入の範囲

6136 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

公共の場所や私有地での工事に伴う未生損害の保証の条件や期間、および保証不履行時に法務官が命じる「占有への送入」の範囲について、建物の構造や空間的配置、学説の相違を踏まえて論じている。

[ULPIANUS libro quinquagensimo tertio ad edictum. ] §39.2.15.prSi finita sit dies statuta in cautione, iterum arbitratu praetoris ex integro erit cauendum.
[ウルピアーヌス、告示注解第53巻] 保証で定められた期限が満了した場合、法務官の裁定により、再び一から保証を提供しなければならない。
§39.2.15.1Si uero sine adiectione diei stipulatio fuerit interposita, si quidem ex conuentione, quandoque fuerit commissa, stipulatu agitur, si uero per errorem, magis est illud dicendum finito die, in quem alioquin caueri solet, desiderandum esse a praetore, ut liberetur.
しかし、もし期限の指定なしに問答契約が結ばれた場合、合意に基づくものであれば、(条件が)満たされたときはいつでも、問答契約に基づいて訴えが提起される。 もし錯誤によるものであれば、他方で通常保証がなされるべき期限が満了したときに、法務官に対して解放されることを請求すべきである、と言うのがより妥当である。
§39.2.15.2Deinde ait praetor: 'de eo opere, quod in flumine publico ripaue eius fiet, in annos decem satisdari iubebo'.
次に法務官は言う。 「公の川またはその堤防で行われる工事については、10年間の保証を立てるよう命じる」。
hic exigitur satisdatio et tempus stipulationi praestituit idcirco, quia in publico fit: cum autem in alieno fiat, satisdationem praetor iniungit.
ここでは保証が要求され、問答契約のために期限が前もって定められているが、これは工事が公の場所で行われるからである。 他人の場所で行われる以上、法務官は保証を課すのである。
§39.2.15.3Notandum, quod non etiam de loci uitio, sed de operis tantum cauetur, quamuis, si in priuato fiat, et de loci et de operis uitio caueatur: sed cum locus publicus sit, non erat necesse ibidem opus facienti de alio uitio quam operis satisdare damni infecti.
留意すべきは、土地の欠陥についてではなく、工事の欠陥についてのみ保証がなされるということである。 もっとも、私有地で行われる場合は、土地と工事の両方の欠陥について保証がなされるのであるが。 しかし、土地が公のものである以上、そこで工事を行う者にとって、未生損害に関して工事以外の欠陥について保証を立てる必要はなかった。
§39.2.15.4Si quid igitur damni intra decem annos acciderit, id stipulatione continetur.
したがって、10年以内に何らかの損害が生じた場合、それは問答契約に含まれる。
§39.2.15.5Et quod ait praetor 'de eo opere', sic accipe de eo damno, quod ex opere fiet.
また、法務官が言う「その工事について」とは、「その工事から生じる損害について」と解すべきである。
§39.2.15.6Si quid in uia publica fiat, quia in alieno fit, satisdandum est.
公道で何かが行われる場合、他人の場所で行われるのであるから、保証を立てなければならない。
§39.2.15.7Sed praetor causa cognita tempus pro condicione operis determinabit.
しかし、法務官は事由の審理を経た上で、工事の状況に応じて期限を決定する。
§39.2.15.8Siue autem quis muniat uiam siue quid aliud in uia publica faciat, debebit cautio locum habere, ne per hoc damno priuati contingantur.
道路を修築する場合であれ、公道で他の何かを行う場合であれ、これによって私人が損害を被ることがないよう、保証が適用されなければならない。
§39.2.15.9De ceteris locis publicis nihil specialiter cauetur, uerum ex generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infecti.
その他の公の場所については特に個別の規定はないが、一般的な文言に基づき、あたかも他人の場所で行われるかのように、未生損害についての保証がなされなければならない。
§39.2.15.10Si publicus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cauendum, si quid uitio loci aut operis fiat: certe legem dandam operis talem, ne quid noceat uicinis damniue detur.
もし公の場所が公的に修繕される場合、ラベオが書いていることは極めて正しく、また我々もその法に従っているが、土地または工事の欠陥によって何かが生じたとしても、未生損害について保証を立てる必要はない。 ともあれ、隣人に害を及ぼしたり損害を与えたりしないように、そのような工事の仕様が与えらえるべきであることは確かである。
§39.2.15.11Ex hoc edicto si non caueatur, mittitur in possessionem a praetore in eam partem, quae ruinosa esse uidetur.
この告示に基づき、もし保証がなされないならば、法務官によって、崩壊の恐れがあると思われる部分の占有へと送り込まれる。
§39.2.15.12An uero in totas aedes missio locum habeat, uideamus.
しかし、家屋全体への送入が認められるべきかどうか、検討してみよう。
et extat Sabini sententia in totas aedes mittendum: alioquin si ex superficie, inquit, damnum timeatur, non habebit res exitum, nec profuturum in possessionem eius rei mitti, quam quis possidere non possit aut ei non expediat: et uerior est Sabini sententia.
そして、家屋全体に送り込むべきであるとするサビヌスの見解が存在する。 さもなければ、もし上部構造から損害が懸念される場合、問題は解決に至らないであろうし、また、占有することができないか、あるいは占有することが不利益であるようなものの占有に送り込まれたとしても、何の役にも立たないであろう、と。 そして、サビヌスの見解の方がより正しい。
§39.2.15.13Sed si in plures partes diuisa domus sit, utrum in partem an in totam domum possidendam mitti quis debeat, uideamus.
しかし、家屋が複数の部分に分割されている場合、一部の占有に送り込まれるべきか、それとも家屋全体の占有に送り込まれるべきか、検討してみよう。
si tam ampla domus sit, ut et spatia inter uitiosam partem intercedant et eam quae uitium non facit, dicendum in eam solam partem mitti: si uero unita sit contextu aedificiorum, in totam.
もしその家屋が非常に広く、欠陥のある部分と欠陥のない部分との間に空間が介在している場合は、その部分のみへの送入が認められるべきであると言うべきである。 しかし、建物同士が緊密に結合している場合は、全体への送入が認められる。
itaque et in spatiosis domibus melius dicetur in eam partem domus mittendum, quae uitiosae parti unita est.
したがって、広い家屋においても、欠陥のある部分と結合している家屋の部分へと送り込まれるべきであると言う方が、より適切であろう。
ceterum si modica portiuncula aedium amplissimarum uitium faceret, quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caueretur, cum sint amplissimae?
そうでなければ、極めて広大な家屋のほんのわずかな一部分が欠陥をもたらしている場合に、その家屋が極めて広大であるにもかかわらず、未生損害の保証がなされない者に対して、家屋全体を占有するように命じるべきであるなどと、どうして言えたであろうか。
§39.2.15.14Item quid dicemus, si insula adiacens domui uitium faciat, utrum in insulae possessionem an uero in totius domus possessionem mittendum sit? et magis est, ut non in domus possessionem, sed in insulae mittatur.
同様に、もし邸宅に隣接する共同住宅が欠陥をもたらしている場合、共同住宅の占有に送り込まれるべきか、それとも邸宅全体の占有に送り込まれるべきか、我々は何と言うべきであろうか。 そして、邸宅の占有ではなく、共同住宅の占有に送り込まれるべきであるとする方が、より妥当である。

語釈・文法注

  1. §39.2.15.1magis est illud dicendum finito die, in quem alioquin caueri solet, desiderandum esse a praetore, ut liberetur — 対格代名詞の中性単数形である `illud` は、後続の対格不定詞句(A.C.I. 構文) `desiderandum esse [eum] a praetore, ut liberetur` を文法的に先取り(prolepsis)している。`desiderandum esse`(動形容詞の不定法、非人称表現)の意味上の主語として「その保証人(または義務者)」が省略されている。
  2. §39.2.15.10legem dandam operis talem — 対格不定詞句の述部を構成する動形容詞 `dandam` の後ろに `esse` が省略されている。`lex operis` は法的な契約条項、あるいは工事の仕様・条件を指す。`talem, ne...` は「〜しないようなそのような(条件)」という目的、あるいは結果を表す `ne` 節を導いている。
  3. §39.2.15.12nec profuturum in possessionem eius rei mitti, quam quis possidere non possit aut ei non expediat — 伝聞(A.C.I.)の一部で、`nec profuturum [esse]` の主語は、不定法動詞句 `in possessionem... mitti` である。関係節 `quam quis possidere non possit...` 内の `aut` 以降の節では、非人称動詞 `expediat` にかかる不定法(`eam possidere` に相当する部分)が省略されている。また、`ei` は占有を認められる者を指す与格。
  4. §39.2.15.13quale erat dicere totas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caueretur, cum sint amplissimae — `quale erat` は反実仮想の不完了過去(または修辞的疑問)で、「(そのような不合理なことを)言うのはどうしてあり得たろうか(いや、あり得ない)」という意味。`dicere` の目的語となる A.C.I. 構文において、`iubendum [esse]` は対格主語 `eum` にかかる動形容詞(受動の義務)。`possidere` は `iubere`(ここでは動形容詞)に直接従属する能動不定法。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.2.15.pr-39.2.15.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.2.15.pr-39.2.15.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。