Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.1.5.10-39.1.5.20

直接阻止の優先と新規工事通告の適用除外

6103 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

他人の不法建築に対して、新規工事通告ではなく実力や占有訴権による直接阻止が好ましいとされる場合、および公共の安全を損なう遅延を避けるための通告免除、宣誓・特定・担保提供に関する手続きが論じられている。

[ULPIANUS libro quinquagensimo secundo ad edictum. ] §39.1.5.10Meminisse autem oportebit, quotiens quis in nostro aedificare uel in nostrum inmittere uel proicere uult, melius esse eum per praetorem uel per manum, id est lapilli ictum prohibere quam operis noui nuntiatione: ceterum operis noui nuntiatione possessorem cum faciemus, cui nuntiauerimus.
しかし、誰かが我々の土地に建築しようとするか、あるいは我々の土地に何かを差し込んだり突き出したりしようとする場合はいつでも、新規工事の通告によるよりも、プラエトルを通じて、あるいは手によって、すなわち小石を投げることによって彼を阻止する方が良いということを記憶にとどめておくべきである。 なぜなら、そうでなければ、新規工事の通告によって、我々は通告した相手を占有者にしてしまうことになるからである。
at si in suo quid faciat, quod nobis noceat, tunc operis noui denuntiatio erit necessaria.
しかし、もし彼が自分の土地において、我々に害を及ぼすような何かを行うならば、そのときには新規工事の通告が必要となるであろう。
et si forte in nostro aliquid facere quis perseuerat, aequissimum erit interdicto aduersus eum quod ui aut clam aut uti possidetis uti.
そして、もし仮に誰かが我々の土地において何かを行うことを固執するならば、彼に対して『暴力もしくは隠密による工事に関する命令』または『現状占有保全命令』を使用することが極めて公平である。
§39.1.5.11Si quis riuos uel cloacas uelit reficere uel purgare, operis noui nuntiatio merito prohibetur, cum publicae salutis et securitatis intersit et cloacas et riuos purgari.
もし誰かが水路や下水道を修復するか、あるいは清掃することを望むなら、新規工事の通告は当然のこととして禁止される。 なぜなら、下水道や水路が清掃されることは、公共の安全と保安にとって重要だからである。
§39.1.5.12Praeterea generaliter praetor cetera quoque opera excepit, quorum mora periculum aliquod allatura est: nam in his quoque contemnendam putauit operis noui nuntiationem.
さらに、一般的にプラエトルは、その遅延が何らかの危険をもたらすであろうような他の工事をも除外した。 なぜなら、これらの工事においても、プラエトルは新規工事の通告が無視されるべきであると考えたからである。
quis enim dubitat multo melius esse omitti operis noui nuntiationem, quam impediri operis necessarii urguentem extructionem? totiens autem haec pars locum habet, quotiens dilatio periculum allatura est.
必要な工事の差し迫った建設が妨げられることよりも、新規工事の通告が省かれることの方がはるかに良いということを、誰が疑うだろうか。 そして、この規定は、遅延が危険をもたらすであろうときにいつでも適用される。
§39.1.5.13Proinde si quis, cum opus hoc mora periculum allaturum esset, nuntiauerit opus nouum uel si in cloacis uel ripa reficiendis aliquid fieret, dicemus apud iudicem quaeri debere, an talia opera fuerint, ut contemni nuntiatio deberet: nam si apparuerit uel in cloaca riuoue eoue, cuius mora periculum allatura esset, dicendum est non esse uerendum, ne haec nuntiatio noceret.
したがって、もし工事の遅延が危険をもたらすであろうときに誰かが新規工事を通告した場合、あるいは下水道や堤防の修復において何かが行われていた場合に、それらの工事が通告を無視すべきであるようなものであったかどうかは、審判官のもとで審理されるべきであると言うであろう。 なぜなら、もしそれが下水道、水路、あるいはその遅延が危険をもたらすであろうような場所において行われていたことが明らかになれば、この通告が害を及ぼすのではないかと恐れる必要はないと言うべきだからである。
§39.1.5.14Qui opus nouum nuntiat, iurare debet non calumniae causa opus nouum nuntiare.
新規工事を通告する者は、訴権濫用の目的で新規工事を通告するのではないことを宣誓しなければならない。
hoc iusiurandum auctore praetore defertur: idcirco non exigitur, ut iuret is ante, qui iusiurandum exigat.
この宣誓はプラエトルの指示によって課される。 それゆえ、宣誓を要求する者が、あらかじめ自ら宣誓することは要求されない。
§39.1.5.15Qui nuntiat, necesse habet demonstrare, in quo loco opus nouum nuntiet, scituro eo cui nuntiatum est, ubi possit aedificare, ubi interim abstinendum est.
通告する者は、通告を受けた者がどこなら建築してよいか、どこについては当面の間差し控えるべきかを知ることができるように、どの場所において新規工事を通告するのかを特定する必要がある。
totiens autem demonstratio facienda est, quotiens in partem fit nuntiatio: ceterum si in totum opus fiat, non est necesse demonstrare, sed hoc ipsum dicere.
そして、特定は通告が一部に対してなされるときにいつでも行われなければならない。 しかし、もし工事全体に対してなされるなら、特定する必要はなく、ただそのこと自体を告げれば足りる。
§39.1.5.16Si in pluribus locis opus fiat, utrum una nuntiatio sufficiat an uero plures sint necessariae? et ait Iulianus libro quadragensimo nono digestorum, quia in re praesenti fit nuntiatio, plures nuntiationes esse necessarias et consequenter plures remissiones.
もし複数の場所で工事が行われている場合、1回の通告で十分であるか、それとも複数が不必要か。 そしてユリアヌスは『学説彙纂』第49巻において、通告は現場でなされるものであるため、複数の通告が必要であり、したがって複数の解除が必要であると述べている。
§39.1.5.17Si is, cui nuntiatum erit, ex operis noui nuntiatione satisdederit repromisseritue aut per eum non fiet, quo minus boni uiri arbitratu satisdet repromittatue, perinde est, ac si operis noui nuntiatio omissa esset.
もし通告を受けた者が、新規工事の通告に基づいて担保を提供したか約束をした場合、あるいは彼に起因しない事由によって、良き人の裁定に従って担保を提供しもしくは約束することが妨げられなかったならば、新規工事の通告が省かれたのと同様である。
habet autem hoc remedium utilitatem: nam remittit uexationem ad praetorem ueniendi et desiderandi, ut missa fieret nuntiatio.
そして、この救済策には有益性がある。 なぜなら、それはプラエトルのもとへ赴き、通告が解除されることを求めるという煩わしさを省いてくれるからである。
§39.1.5.18Qui procuratorio nomine nuntiauerit, si non satisdabit eam rem dominum ratam habiturum, nuntiatio omni modo remittitur, etiamsi uerus sit procurator.
代理人の名において通告した者が、本人がその行為を追認するであろうことについての担保を提供しないならば、たとえ彼が真実の代理人であっても、通告は全面的に解除される。
§39.1.5.19Qui remissionem absentis nomine desiderat, siue ad priuatum siue ad publicum ius ea remissio pertinet, satisdare cogitur: sustinet enim partes defensoris.
不在者の名において解除を求める者は、その解除が私法に関係するものであれ公法に関係するものであれ、担保を提供するよう強制される。 なぜなら、彼は被告の役割を果たすからである。
sed haec satisdatio non pertinet ad ratihabitionem, sed ad operis noui nuntiationem.
しかし、この担保提供は追認に関するものではなく、新規工事の通告に関するものである。
§39.1.5.20Si procurator autem opus nouum mihi nuntiauerit et satis acceperit, deinde interdicto aduersus eum utar, ne uim mihi faciat, quo minus aedificem, ex interdicto eum oportet iudicatum solui satisdare, quia partes sustinet defensoris:
しかし、もし代理人が私に新規工事を通告し、かつ担保を受け取った後、私が彼に対して、私が建築するのを妨げるような暴力を私に加えないようにとの命令を使用するならば、彼はその命令に基づいて判決支払の担保を提供しなければならない。 なぜなら、彼は被告の役割を果たすからである:

語釈・文法注

  1. §39.1.5.10possessorem cum faciemus, cui nuntiauerimus — 写本にある cum は eum の誤記として解釈するのが一般的であり、cui nuntiauerimus(我々が通告した相手)を対格支配する possessorem eum faciemus(我々は彼を占有者にしてしまう)として読む。新規工事通告を行うことは、相手の占有的な地位を公式に認める前提となりかねないため、自己の土地で不法建築が行われている場合には通告ではなく物理的な制止や占有保護命令を用いるべきだという論理である。
  2. §39.1.5.15scituro eo cui nuntiauerimus — 未来能動分詞 scituro は与格形であり、先行する名詞(または代名詞 eo)を修飾し、行為の目的または予期される将来の自覚・認識を表す。通告者が通告箇所を特定すべきであるのは、「通告を受けた者がどこなら建築してよいかを知るためである」という目的のニュアンスを示す。
  3. §39.1.5.17per eum non fiet, quo minus — fieri per aliquem, quo minus (+ 接続法) は「誰かのせいで〜が妨げられる、〜できなくなる」を意味する慣用語句である。これが否定(non fiet)を伴うことで、「彼に帰責される事由によって担保提供や約束が妨げられない(=彼自身には提供の意志と準備があったが、相手方の不在などの理由で実行できなかった)」という二重否定による許容・準備の事実を意味する構文を形成している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.1.5.10-39.1.5.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.1.5.10-39.1.5.20

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。