Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §39.1.21.pr-39.1.21.7

新工事通告における担保の問答契約と成立条件

6119 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

新工事の通告に伴う担保提供(問答契約)について、その目的、成立条件、工事完了の基準、複数当事者が存在する場合の処理、および賠償額を算定する文言の解釈を論じる。

[ULPIANUS libro octogensimo ad edictum. ] §39.1.21.prStipulatio de operis noui nuntiatione interponi solet, quotiens uicinus dicit ius sibi esse prohibere uicinum opus nouum inuito se facere.
[ウルピアヌス、告示注解第80巻] 新工事の通告に関する問答契約は、隣人が、自らの意志に反して隣人が新工事を行うのを禁止する権利が自分にあると主張するときはいつでも、通常結ばれる。
§39.1.21.1Si quis autem uult post opus nouum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiauit, quoniam cautum habet de opere restituendo, quam ei cui nuntiatum est, quia molitio eius non impeditur: antequam enim caueat quidquid aedificauerit, interdicto restitutorio destruere compellitur.
しかし、もし誰かが新工事を通告された後に、制裁を受けることなく建築することを望むならば、通告者に担保を提供しなければならない。 もしこれを行うならば、通告した者にとっては、工事の復旧について保証を得ているために、また通告を受けた者にとっては、その建設作業が妨げられないために、双方の利益が図られる。 というのも、保証を提供する前に建築したものは何であれ、復旧命令によってそれを撤去することを強制されるからである。
§39.1.21.2Habet autem ista stipulatio condicionem, ut ita demum committatur, si iudicatum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula.
ところで、この問答契約には条件が含まれており、判決が下された場合、あるいは判決が下される前に何らかの事由が生じてその事案について防御がなされなかった場合にのみ、その効力が生じる。 そして、悪意に関する条項が付け加えられる。
§39.1.21.3Opus autem factum accipimus non, si unum uel alterum cementum fuit impositum, sed si proponatur instar quoddam operis et quasi facies quaedam facta operis.
ところで、我々が「工事が行われた」とみなすのは、1つか2つの石材が置かれた場合ではなく、工事のある種の外観が提示され、いわば工事の形づくられた輪郭のようなものが現れている場合である。
§39.1.21.4Siue autem res iudicetur siue res non defendatur, stipulatio in id committitur, ut res uiri boni arbitratu restituatur: quod si ita restitutum non erit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dabit, si hoc petitori placuerit.
しかし、判決が下されるにせよ、事案について防御がなされないにせよ、問答契約は、誠実な人の裁定に従って原状が復旧されるという点においてその義務が生じる。 もしそのように復旧されないならば、原告がこれを望むなら、その物の価値に等しい額の金銭を支払わなければならない。
§39.1.21.5Quaesitum est, si plures domini aedificent, an omnes cauere debeant.
複数の所有者が建築する場合、全員が保証を提供しなければならないかが問われた。
et ait Labeo unum cauere debere, quia restitutio operis fieri pro parte non possit.
そしてラベオは、工事の復旧は一部のみ行うことができないため、一人が提供すれば足りると言っている。
§39.1.21.6Idem ait et si plures nuntient, curandum esse, ut uni caueatur, si inter eos conueniat: plane si non conueniat, et singulis erit cauendum.
同(ラベオ)は、複数の者が通告する場合にも、もし彼らの間で合意があるならば、一人のために保証がなされるよう手配されるべきだと言っている。 もちろん、もし合意がないならば、個々の者のためにも保証がなされなければならない。
§39.1.21.7Idem dicit adiciendum esse in stipulatione, ut tantum praestetur, quanti uniuscuiusque intersit, si hoc maluerint: ceterum si ita fuerit, inquit, cautum 'quanti ea res erit', dubitabitur, utrum ad totius corporis aestimationem haec uerba referuntur an uero ad quod eius interest qui stipulatur.
同(ラベオ)は、もし彼らがこれを望むなら、各自の利害関心の額に等しい額が支払われるべきであるという旨を問答契約に加えるべきだと言っている。 しかし、もし「その物の価値に等しい額」として保証がなされたならば、と彼は言う。 これらの言葉が建物全体の評価額を指すのか、それとも問答契約を結ぶ者の利害関心の額を指すのかについて、疑念が生じるであろう。
ego puto et si sic fuerit uni cautum 'quanti ea res erit', defendi posse stipulationem sufficere: ad operis enim quantitatem ea refertur.
私は、たとえこのように一人のために「その物の価値に等しい額」と保証がなされたとしても、その問答契約で十分であると主張できると考える。 というのも、それらの言葉は工事の価値を指しているからである。

語釈・文法注

  1. §39.1.21.prinuito se — 分詞のない絶対的奪格(名詞的絶対奪格)であり、「彼が望まない状態で」、すなわち「彼の意志に反して」を意味する。代名詞 se は主節の主語である、自己の権利を主張する隣人を指す間接再帰代名詞。
  2. §39.1.21.1post opus nouum nuntiatum — 名詞に完了受動分詞が一致して名詞化され、抽象名詞的な出来事を表す構文(いわゆる ab urbe condita 構文)。「新工事が通告された後に」、すなわち「新工事の通告の後に」を意味する。
  3. §39.1.21.1cautum habet — 動詞 habere と完了受動分詞の結合により、行為が完了しその状態が継続して維持されていることを示す。これは後のロマンス語における複合過去形・完了制の直接の前駆体となる構文。
  4. §39.1.21.2ut ita demum committatur, si — 誓約や問答契約における条件の成就を意味する法的専門表現。committi は条件が満たされて(担保や罰則の)義務が発生することを指し、ita demum... si(〜の場合にのみ〜となる)によって限定されている。
  5. §39.1.21.7defendi posse stipulationem sufficere — 主動詞 puto の対格不定詞(AcI)節。動詞 defendi(主張される)がさらにその意味上の主語・述語関係として stipulationem sufficere(問答契約が十分であること)という従属的な AcI 節を従える重層的構造。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §39.1.21.pr-39.1.21.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:39.1.21.pr-39.1.21.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。