[ULPIANUS libro octogensimo ad edictum. ] §39.1.21.prStipulatio de operis noui nuntiatione interponi solet, quotiens uicinus dicit ius sibi esse prohibere uicinum opus nouum inuito se facere.
[울피아누스, 『고시주해』 제80권] 새로운 공사 통고에 관한 문답계약은, 이웃이 자신의 뜻에 반하여 이웃이 새로운 공사를 하는 것을 금지할 권리가 자신에게 있다고 주장할 때마다 보통 체결된다.
§39.1.21.1Si quis autem uult post opus nouum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiauit, quoniam cautum habet de opere restituendo, quam ei cui nuntiatum est, quia molitio eius non impeditur: antequam enim caueat quidquid aedificauerit, interdicto restitutorio destruere compellitur.
그러나 만약 누군가가 새로운 공사가 통고된 후에 제재를 받지 않고 건축하기를 원한다면, 통고한 자에게 담보를 제공해야 한다. 만약 이렇게 한다면, 통고한 자로서는 공사의 원상복구에 관한 보증을 얻었기 때문에, 통고를 받은 자로서는 그의 공사가 방해받지 않기 때문에, 쌍방 모두의 이익이 도모된다. 왜냐하면 담보를 제공하기 전에 건축한 것은 무엇이든 원상복구 명령에 의해 철거하도록 강제되기 때문이다.
§39.1.21.2Habet autem ista stipulatio condicionem, ut ita demum committatur, si iudicatum fuerit siue ante rem iudicatam causa quae acciderit neque res defendatur: et de dolo malo subicitur clausula.
한편, 이 문답계약에는 조건이 포함되어 있어서, 판결이 내려졌거나 또는 판결이 내려지기 전에 어떠한 사유가 발생하여 그 사건에 대해 방어가 이루어지지 않은 경우에만 비로소 효력이 발생한다. 그리고 악의에 관한 조항이 덧붙여진다.
§39.1.21.3Opus autem factum accipimus non, si unum uel alterum cementum fuit impositum, sed si proponatur instar quoddam operis et quasi facies quaedam facta operis.
그런데 우리가 "공사가 행해졌다"고 이해하는 것은, 한두 개의 석재가 놓인 경우가 아니라, 공사의 어떠한 외관이 제시되고 이른바 공사의 형성된 윤곽 같은 것이 나타난 경우이다.
§39.1.21.4Siue autem res iudicetur siue res non defendatur, stipulatio in id committitur, ut res uiri boni arbitratu restituatur: quod si ita restitutum non erit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dabit, si hoc petitori placuerit.
그러나 판결이 내려지든 또는 사건에 대해 방어가 이루어지지 않든 간에, 문답계약은 정직한 사람의 재량에 따라 원상태로 복구되어야 한다는 점에 대해 효력이 발생한다. 만약 그렇게 복구되지 않는다면, 청구인이 이를 원할 경우 그 물건의 가치만큼의 돈을 지급해야 한다.
§39.1.21.5Quaesitum est, si plures domini aedificent, an omnes cauere debeant.
여러 명의 소유자가 건축하는 경우, 모두가 보증을 제공해야 하는지 질문되었다.
et ait Labeo unum cauere debere, quia restitutio operis fieri pro parte non possit.
이에 대해 라베오는 공사의 원상복구는 일부만 행해질 수 없기 때문에, 한 사람만 제공하면 된다고 말한다.
§39.1.21.6Idem ait et si plures nuntient, curandum esse, ut uni caueatur, si inter eos conueniat: plane si non conueniat, et singulis erit cauendum.
같은 사람(라베오)은, 여러 명이 통고하는 경우에도 만약 그들 사이에 합의가 있다면 한 사람을 위해 보증이 제공되도록 조처해야 한다고 말한다. 물론 합의가 없다면 각각의 사람을 위해서도 보증이 제공되어야 할 것이다.
§39.1.21.7Idem dicit adiciendum esse in stipulatione, ut tantum praestetur, quanti uniuscuiusque intersit, si hoc maluerint: ceterum si ita fuerit, inquit, cautum 'quanti ea res erit', dubitabitur, utrum ad totius corporis aestimationem haec uerba referuntur an uero ad quod eius interest qui stipulatur. ego puto et si sic fuerit uni cautum 'quanti ea res erit', defendi posse stipulationem sufficere: ad operis enim quantitatem ea refertur.
같은 사람(라베오)은, 만약 그들이 이것을 원한다면 각자의 이해관계(손해)의 액수만큼 지급되어야 한다는 내용을 문답계약에 추가해야 한다고 말한다. "그러나," 그는 말한다, "만약 '그 물건의 가치만큼'이라는 방식으로 보증이 제공되었다면, 이 문구가 건물 전체의 평가액을 가리키는지, 아니면 문답계약을 맺는 사람의 이해관계의 액수를 가리키는지 의문이 제기될 것이다." 나는 비록 한 사람을 위해 '그 물건의 가치만큼'이라는 방식으로 보증이 제공되었다 하더라도, 그 문답계약으로 충분하다고 주장할 수 있다고 생각한다. 왜냐하면 그 문구는 공사의 가치를 가리키기 때문이다.