[ULPIANUS libro quarto decimo ad Sabinum.
[ウルピアーヌス、サビヌス注解第14巻において。
] §38.4.1.prSenatus consulto, quod factum est Claudianis temporibus Uelleo Rufo et Osterio Scapula consulibus de adsignandis libertis in haec uerba cauetur: si, qui duos pluresue liberos iustis nuptiis quaesitos in potestate 'haberet, de liberto libertaue sua significasset, cuius ex liberis suis eum libertum eamue libertam esse uellet, is eaue, quandoque is, qui eum eamue manumisit inter uiuos uel testamento, in ciuitate esse desisset, solus ei patronus solaue patrona esset, perinde a tquesi ab eo eaue libertatem consecutus consecutaue est.
] クラウディウスの時代にウェッレウス・ルフスとオステリウス・スカプラが執政官であったときに成立した、解放奴隷の割り当てに関する元老院決議においては、次のような文言で規定されている。 「もし、適法な婚姻によって得られた、支配下にある二人以上の子供を持つ者が、自身の解放奴隷または女解放奴隷について、彼らの子供のうち誰にその解放奴隷または女解放奴隷が属することを望むかを表明したならば、その解放奴隷または女解放奴隷を(生前または遺言によって)解放した者が、いつであれ市民社会の中に存在しなくなったときには、その指定された子供だけが、その解放奴隷にとっての唯一のパトローヌスまたは唯一のパトローナとなるものとし、それはあたかも彼または彼女から解放を得たかのようである。
utique, si ex liberis quis in ciuitate esse desisset neque ei liberi ulli essent, ceteris eius liberis qui manumisit perinde omnia iura seruentur, ac si nihil de eo liberto eaue liberta is parens significasset'.
いずれにせよ、もし子供たちのうちの一人が市民社会の中に存在しなくなり、かつその者にいかなる子供もいなかった場合には、解放した者のその他の子供たちに対して、あたかもその親がその解放奴隷または女解放奴隷について何ら表明しなかったかのように、すべての権利がそのまま維持されるものとする。
§38.4.1.1Quamuis singulari sermone senatus consultum scriptum est, tamen et pluribus liberis et plures libertos libertasue posse adsignari certum est.
」元老院決議は単数形の表現で書かれているけれども、複数の子供に対しても、また複数の解放奴隷や女解放奴隷を割り当てることができるのは確実である。
§38.4.1.2Is quoque libertus, qui apud hostes est, adsignari potest.
敵の手中にある解放奴隷であっても、割り当てることができる。
§38.4.1.3Adsignare autem quis potest quibuscumque uerbis uel nutu, uel testamento uel codicillis uel uinus.
また、人は、どのような言葉によっても、あるいは身振りによっても、遺言によってであれ、補足遺言によってであれ、あるいは生前であれ、割り当てることができる。
§38.4.1.4Adimere adsignationem etiam nuda uoluntate poterit.
割り当ての取り消しは、単なる意志によっても可能である。
§38.4.1.5Sed et si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus.
しかし、たとえ廃嫡された息子に対して解放奴隷を割り当てたとしても、その割り当ては有効であり、パトローヌス権に関する限り、廃嫡という不名誉は彼を害することはない。
§38.4.1.6Sed si post adsignationem fuerit exheredatus, non semper exheredatio adimet adsignationem, nisi hoc animo facta sit.
しかし、割り当ての後に廃嫡された場合、この意図(割り当てを取り消すという意図)をもってなされたのでない限り、廃嫡が常に割り当てを取り消すとは限らない。
§38.4.1.7Sed si is cui adsignatus est repudiauerit, puto uerius, quod et Marcellus scripsit, posse admitti fratres eius.
しかし、割り当てを受けた者がこれを拒絶した場合、彼の兄弟たちが認められ得ると考えるのがより正しいし、マルケルスもそう書いている。
§38.4.1.8Si sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, uidendum, quot partes fiant hereditatis liberti, utrum tres, ut duas habeat is cui adsignatus est, id est suam et fratris, an uero aequales partes fiant, quoniam per adsignationem alius excluditur.
パトローヌスの一方から一人の息子がおり、他方から二人おり、そのうちの一人に解放奴隷が割り当てられた場合、その解放奴隷の相続財産がいくつに分割されるか、すなわち、割り当てを受けた者が二つの部分、つまり自己の分と兄弟の分を持つように三分割されるのか、それとも、割り当てによって他の一方が排除されるため、均等に二分割されるのかを検討しなければならない。
et Iulianus libro septuagensimo quinto scripsit magis esse, ut bessem hic habeat, qui fratrem excludit: quod uerum est, quamdiu frater eius uiuat uel admitti potuit ad legitimam hereditatem: ceterum si fuerit capite minutus, aequales partes habebunt.
そしてユリアヌスは第75巻において、兄弟を排除する者がここでは三分の二を持つべきであるとする方が勝っていると書いている。 このことは、彼の兄弟が生存しているか、あるいは法定相続に認められ得た限りにおいて真実である。 しかし、もし彼が市民権喪失となった場合には、彼らは均等な割合を持つことになる。