Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.2.8.pr-38.2.8.5

パトローヌスによる遺言承認の無効と遺産占有の救済

5944 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パトロヌスが解放奴隷の決定を一度は承認したものの、それが無効になった場合や、生前贈与を受けた場合、または未成年であった場合などの、遺言に反する遺産占有を請求するための法的な救済要件を論じている。

[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad edictum. ] §38.2.8.prSi uero non habuit effectum petitio eius, dico non impediri, quo minus adiuuetur.
[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad edictum.] しかし、もし彼の請求が効力を発揮しなかったならば、彼が救済を受けるのを妨げられないと私は主張する。
quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium.
それどころか、仮に彼が、義務的な持分に基づいて指名されたかのようにして相続に立ち入ったが、その後、自分が期待したよりも少ない部分しか受け取っていないことが明らかになった場合でも、彼が自分への救済を認められることは極めて公正である。
sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari.
しかし、仮に彼が遺言に基づいて、遺贈が自分に支払われるよう相続人と交渉し、その後悔いたとしても、彼は救済され得ると私は考える。
§38.2.8.1Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, quod sperauit se habiturum, non habet.
もしパトロヌスが自分に残された遺贈を承認し、それが追奪されたならば、彼には法律上の救済が認められる。 なぜなら、自分が手に入れると期待していたものを、彼は手に入れていないからである。
sed et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum.
しかし、すべてが追奪されたわけではなく、思ったよりもいくらか少ない分しか手にしていない場合でも、彼は救済されるべきである。
§38.2.8.2Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus adgnouerit, perinde a contra tabulas bonorum possessione repelletur atque si adgnouisset sibi relictum.
もしパトロヌスが、自分の奴隷または息子に残された何かを承認したならば、彼が自分自身に残されたものを承認した場合と全く同様に、遺言に反する遺産占有から排除される。
§38.2.8.3Sed et si mortis causa donationem adgnouerit, dicendum est repelli eum a contra tabulas bonorum possessione, sic tamen, si post mortem liberti adgnouit.
しかし、仮に死因贈与を承認したとしても、彼は遺言に反する遺産占有から排除されるべきだと言わねばならない。 ただし、解放奴隷の死後に承認した場合に限る。
ceterum si ei uiuus libertus donauit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contra tabulas bonorum possessione, quia potest dicere sperasse quod in testamento quoque gratus circa eum fieret, remittique ei debet ab eis decedere uel ea compensare in portionem pro rata.
これに対して、もし解放奴隷が生前に彼に贈与し、彼がそれを受け取ったのであれば、そのことを理由に彼が遺言に反する遺産占有から排除されることはない。 なぜなら、彼は、解放奴隷が遺言においても自分に対して感謝の念を示すことを期待していた、と言うことができるからであり、また彼には、それらの贈与をあきらめるか、あるいはそれらを割合に応じた持分において相殺することが認められるべきだからである。
§38.2.8.4Quare dicitur et si condicionis implendae causa quid fuerit datum patrono post mortem liberti, repelli eum a contra tabulas bonorum possessione, quasi adgnouerit iudicium.
それゆえに、仮に解放奴隷の死後、条件を履行するために何かがパトロヌスに与えられた場合でも、彼はまるで決定を承認したかのように、遺言に反する遺産占有から排除されると言われるのである。
§38.2.8.5Si patronus minor annis uiginti quinque liberti iudicium adgnouerit, in integrum restitui eum oportere existimamus, ut possit contra tabulas accipere.
もし25歳未満のパトロヌスが解放奴隷の決定を承認したならば、彼が遺言に反して受け取ることができるよう、原状回復がなされるべきであると我々は考える。

語釈・文法注

  1. §38.2.8.prquo minus adiuuetur — 接続詞 quo minus は阻害・妨害を意味する動詞(ここでは受動態の non impediri)に続いて「〜することを」という名詞節を導く。
  2. §38.2.8.prtestato conuenisset heredem — testato はここでは副詞的に「遺言によって、遺言に基づいて」の意味で用いられている。conuenire は対格名詞(heredem)を伴って「(要求や交渉のために)〜に掛け合う、交渉する」を意味する。
  3. §38.2.8.3remittique ei debet ab eis decedere uel ea compensare in portionem pro rata — debet の主語は二つの不定詞句 decedere(それらを手放すこと)および compensare(相殺すること)である。remitti は「許される、委ねられる」の受動不定詞。したがって全体で「それらを放棄するか、割合に応じて取り分と相殺することが彼に許されるべきである」となる。
  4. §38.2.8.5minor annis uiginti quinque — 比較級 minor に対する比較の奪格 annis を伴い、「25歳より少ない」、すなわち「25歳未満(未成年者)」を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.2.8.pr-38.2.8.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.2.8.pr-38.2.8.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。