Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.2.6.pr-38.2.6.4

解放自由人の子による相続とパトローヌス権の制限

5942 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、解放自由人の子らが相続人である場合のパトローヌスの遺産占有請求権の制限、および子の相続放棄や相続人の地位の喪失に伴うパトローヌスの権利の回復と承認の要件について論じている。

[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad edictum. ] §38.2.6.prEtsi ex modica parte instituti sint liberi liberti, bonorum possessionem contra tabulas patronus petere non potest: nam et Marcellus libro nono digestorum scripsit quantulacumque ex parte heredem institutum liberti filium patronum expellere.
[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad edictum.] 解放自由人の子らが、たとえごくわずかな持分について相続人に指定されているとしても、パトローヌスは遺言に反する遺産占有を請求することができない。 なぜなら、マルケルスも『学説彙纂』第9巻に、どれほど小さな持分であっても相続人に指定された解放自由人の息子はパトローヌスを排除すると書いているからである。
§38.2.6.1Cum patroni filia heres instituta esset a liberto falsumque testamentum dictum esset, in quo scripta erat, et appellatione interposita et pendente diem suum obisset: heredibus eius diuus Marcus subuenit, ut id haberent, quod haberet patroni filia, si uiueret.
パトローヌスの娘が解放自由人によって相続人に指定されており、彼女が記載されていた遺言が偽造であると言明され、上訴が提起されてそれが係属している間に彼女が死亡したとき、神君マルクスは彼女の相続人たちを救済し、彼女が生きていたならばパトローヌスの娘が手にしたであろうものを彼らが手にするようにした。
§38.2.6.2Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur.
もし解放自由人の息子で、彼によって相続人に指定された者が相続を拒絶したならば、たとえ名目的には相続人であるとしても、パトローヌスが認められる。
§38.2.6.3Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere.
しかしまた、もし原状回復によって、父親の相続財産に関与した者、あるいは相続を承認した者が身を引いたならば、パトローヌスを認めることができるであろう。
§38.2.6.4Patronus patronique liberi si secundum uoluntatem mortui liberti hereditatem adierint legatumue aut fideicommissum petere maluerint, ad contra tabulas bonorum possessionem non admittuntur.
パトローヌスおよびパトローヌスの子らは、もし死亡した解放自由人の意志に従って相続を承認したか、あるいは遺贈や遺言信託を請求することを望んだならば、遺言に反する遺産占有には認められない。

語釈・文法注

  1. §38.2.6.prquantulacumque ex parte heredem institutum liberti filium patronum expellere — scripsit に導かれる対格不定詞(A.c.I.)構文。不定詞 expellere の意味上の主語は liberti filium(これに quantulacumque ex parte heredem institutum がかかる)であり、目的語は patronum である。語順が倒置(hyperbaton)しているが、「たとえいかに小さな持分であっても相続人に指定された解放自由人の息子が、パトローヌスを排除する」という意味になる。
  2. §38.2.6.1appellatione interposita et pendente — 絶対的奪格構文。1つの名詞 appellatione(奪格)に対して、完了受動分詞 interposita と現在能動分詞 pendente の双方が並列して修飾している。「上訴が提起され、かつそれが係属している間に」という状況を示す。
  3. §38.2.6.3poterit quis patronum admittere — quis は不定代名詞であり、「誰か(法務官など)」または非人称的に「人は」を指す。直訳すると「誰かがパトローヌスを承認することができるだろう」となるが、文脈上は法務官が訴訟において「パトローヌスによる(遺言に反する遺産占有の)請求を認めることができる」という法的な可能性を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.2.6.pr-38.2.6.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.2.6.pr-38.2.6.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。