Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.2.35.pr

遺言に反する占有請求と用益権の原状回復

5971 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

土地の用益権を課されていた相続人(解放自由人)が死亡した後、元の遺言者の息子が遺言に反する相続財産占有を請求した際、用益権の扱いと土地の返還方法をどのようにすべきかを論じる。

[IDEM libro tertio epistularum.
[同じ著者、書簡集第3巻において。
] §38.2.35.prA liberto suo herede Seius usum fructum fundi Maeuio legauit: is libertus Maeuio hercde relicto decessit: quaero, cum contra tabulas testamenti petierit filius Seii aduersus Maeuium, utrum deducto usu fructu pars debita ei fundi restituenda sit an solida, quia eorum bonorum acceperit possessionem, quae liberti cum moreretur fuerunt.
] セイウスは、相続人である自らの解放自由人から、ある土地の用益権をマエウィウスに遺贈した。 この解放自由人は、マエウィウスを相続人に指定して死亡した。 セイウスの息子が、マエウィウスを相手に遺言に反する相続財産占有を請求したとき、用益権を差し引いたうえで彼に帰属すべき土地の分け前が返還されるべきなのか、それとも土地全体が返還されるべきなのかを問う。 というのも、彼は、解放自由人が死亡したときにその財産であったものの占有を取得したからである。
respondit: usum fructum in causam pristinam restituendum puto.
回答:用益権は元の状態に戻されるべきであると考える。
optimum itaque erit arbitrum postulare, ut arbitrio eius usus fructus in integrum restituatur.
したがって、裁定人の介入を求め、その裁定によって用益権が原状に回復されるようにするのが最善であろう。

語釈・文法注

  1. §38.2.35.prA liberto suo herede — herede は liberto suo に対する同格の名詞であり、前置詞 a は遺贈(legavit)の履行義務を課された相続人(解放自由人)を指し示している。
  2. §38.2.35.prcontra tabulas testamenti — ローマ法における「遺言に反する相続財産占有(bonorum possessio contra tabulas)」の制度を指す。本来の文脈では bonorum possessionem が省略、あるいは petierit の目的語として暗黙に了解されている。
  3. §38.2.35.prutrum deducto usu fructu pars debita ei fundi restituenda sit an solida — utrum ... an ... による二者択一の間接疑問節であり、quaero の目的語。deducto usu fructu は独立奪格。solida は pars と性・数が一致しており、用益権による負担のない「完全な(丸ごとの)分け前」を意味する。
  4. §38.2.35.prusum fructum in causam pristinam restituendum — restituendum(未来受動分詞/動形容詞)に esse が省略された対格不定詞構文で、puto の目的語。in causam pristinam は「以前の法的状態・関係に」という慣用的な法的表現。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.2.35.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.2.35.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。