Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.10.10.16

第五親等に属する親族の内訳と人数計算

6055 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

第5親等に属する184人の血族について、三世祖父母、曾祖父らの兄弟姉妹(大々伯叔父母など)、その子供や孫、兄弟姉妹の曾孫、さらには来孫までの親族区分とその算出方法を論じている。

[IDEM libro singulari de gradibus et adfinibus et nominibus eorum. ] §38.10.10.16Quinto gradu personae continentur centum octaginta quattuor.
第五親等には、百八十四人が含まれる。
atauus scilicet et atauia: atauus est abaui uel abauiae pater, proaui uel proauiae auus, aui auiaeque proauus, patris uel matris abauus: huius appellatio personas complectitur sedecim, enumeratione facta tam per mares quam per feminas, ut sic ad singulas perueniamus.
すなわち、三世祖父および三世祖母である。 三世祖父は高祖父または高祖母の父親、曾祖父または曾祖母の祖父、祖父または祖母の曾祖父、父親または母親の高祖父である。 この名称は十六人の人物を包含し、男性を通じた場合も女性を通じた場合も同様に数え上げが行われ、それによって私たちは以下のように個々の人物へと到達する。
pater auus proauus abauus atauus pater auus proauus abauia atauus pater auus proauia abauus atauus pater auus proauia abauia atauus pater auia proauus abauus atauus pater auia proauus abauia atauus pater auia proauia abauus atauus pater auia proauia abauia atauus similiter matris persona proposita enumeratio fiet.
父親 - 祖父 - 曾祖父 - 高祖父 - 三世祖父、父親 - 祖父 - 曾祖父 - 高祖母 - 三世祖父、父親 - 祖父 - 曾祖母 - 高祖父 - 三世祖父、父親 - 祖父 - 曾祖母 - 高祖母 - 三世祖父、父親 - 祖母 - 曾祖父 - 高祖父 - 三世祖父、父親 - 祖母 - 曾祖父 - 高祖母 - 三世祖父、父親 - 祖母 - 曾祖母 - 高祖父 - 三世祖父、父親 - 祖母 - 曾祖母 - 高祖母 - 三世祖父。 母親の人物を起点として提示した場合にも、同様に数え上げが行われる。
atauia totidem personas continet eadem ratione numeratas, id est sedecim.
三世祖母も、同じ理由によって数えられる同数の人物、すなわち十六人を含む。
patruus maior est proaui frater, patris uel matris patruus magnus: sub hoc nomine erunt personae octo et sic enumerabuntur: pater auus proauus abauus frater proaui pater auus proauus abauia frater proaui pater auia proauus abauus frater proaui pater auia proauus abauia frater proaui totidem erunt matris persona et proauo eius propositis.
大々伯叔父は曾祖父の兄弟であり、父親または母親の大伯叔父である。 この名称の下には八人の人物が該当し、以下のように数え上げられる。 父親 - 祖父 - 曾祖父 - 高祖父 - 曾祖父の兄弟、父親 - 祖父 - 曾祖父 - 高祖母 - 曾祖父の兄弟、父親 - 祖母 - 曾祖父 - 高祖父 - 曾祖父の兄弟、父親 - 祖母 - 曾祖母 - 高祖母 - 曾祖父の兄弟。 母親の人物と彼女の曾祖父を起点として提示した場合にも、同数となる。
ideo autem fratrem proaui enumerantes ante abauum ponimus, quod, ut supra significauimus, non aliter peruenietur ad eum de quo quaeritur, nisi per eos transitum erit, ex quibus nascitur.
しかし、曾祖父の兄弟を数え上げる際に高祖父の前に置くのは、上に示した通り、彼が生まれる元となった人々を経由しなければ、問題となっている者へと到達できないからである。
auunculus maior: is est proauiae frater, patris uel matris auunculus magnus: eadem denumeratione hic quoque octo personas computabimus, hoc tantum immutato, ut is frater proauiae ponatur.
大々舅:彼は曾祖母の兄弟であり、父親または母親の大舅である。 この数え上げにおいても、私たちは同様に八人の人物を計算する。 ただし、曾祖母の兄弟が配置されるという点だけが変更される。
amita maior: ea est proaui soror, patris uel matris amita magna: quod ad numerum et expositionem personarum eadem erunt immutato hoc, ut proaui soror ad extremum ponatur.
大々伯叔母:彼女は曾祖父の姉妹であり、父親または母親の大伯叔母である。 人物の数と説明に関しては、曾祖父の姉妹が最後に置かれるという点を除けば、同様である。
matertera maior: haec est soror proauiae, patris uel matris matertera magna: numerus personarum idem est, ut in nouissimo ponatur proauiae soror.
大々姨:彼女は曾祖母の姉妹であり、父親または母親の大姨である。 人物の数は同じであり、曾祖母の姉妹が最後に置かれる。
hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus proauunculus, proamita promatertera: quos tamen ego ita nomino, illi contra fratris uel sororis pronepotem me demonstrant.
私たちが大々伯叔父から挙げたこれらすべての人々を、ある人々は次のように呼ぶ。 曾大伯叔父、曾大舅、曾大伯叔母、曾大姨。 しかし、私が彼らをこのように呼ぶのに対し、彼らは反対に、私を兄弟または姉妹の曾孫として指し示す。
patrui magni filius filia: hi sunt aui fratris filius filia, proaui aut proauiae nepos neptis ex filio, patris uel matris consobrinus consobrina: octo personas et hic computabimus, quod auus et frater, ut iam dictum est, dupliciter accipiuntur et ideo patrui magni filius quattuor implet, totidem filia.
大伯叔父の息子、娘:彼らは祖父の兄弟の息子、娘であり、曾祖父または曾祖母の、息子からの孫、孫であり、父親または母親のいとこ、いとこである。 祖父と兄弟は、すでに述べたように二重に受け取られるため、ここでも八人の人物を計算し、それゆえに大伯叔父の息子が四人を満たし、娘も同数を満たす。
amitae magnae filius filia: hi sunt aui sororis filius filia, proaui proauiae nepos neptis ex filia, patris uel matris consobrinus consobrina: numerus personarum idem qui supra.
大伯叔母の息子、娘:彼らは祖父の姉妹の息子、娘であり、曾祖父、曾祖母の、娘からの孫、孫であり、父親または母親のいとこ、いとこである。 人物の数は上記と同じである。
auunculi magni filius filia: hi sunt auiae fratris filius filia, proaui aut proauiae nepos neptis ex filio, patris uel matris consobrinus aut consobrina: numerus idem.
大舅の息子、娘:彼らは祖母の兄弟の息子、娘であり、曾祖父または曾祖母の、息子からの孫、孫であり、父親または母親のいとこまたはいとこである。 数は同じである。
materterae magnae filius filia: hi sunt auiae sororis filius filia, proaui proauiae nepos neptis ex filia, patris uel matris consobrinus consobrina: computatio eadem.
大姨の息子、娘:彼らは祖母の姉妹の息子、娘であり、曾祖父、曾祖母の、娘からの孫、孫であり、父親または母親のいとこ、いとこである。 計算は同じである。
personae quas enumerauimus a patrui magni filio ei, de cuius cognatione quaeritur, propius sobrinis uocantur: nam, ut Massurius ait, quem quis appellat propiorem sobrino, quis est patris matrisue consobrinus aut consobrina, ab eo consobrini consobrinaeue filius filia nominatur.
大伯叔父の息子から私たちが数え上げた人物たちは、血統が問われている者に対して、ソブリヌスより近い者たちと呼ばれる。 なぜなら、マスリウスが言うように、ある人がソブリヌスより近い者と呼ぶ相手は、父親または母親のいとこであり、その相手からは、いとこの息子または娘と名付けられるからである。
patrui nepos neptis: hi sunt aui paterni uel auiae paternae pronepos proneptis ex nepote uel ex nepte filio natis, consobrini consobrinae filius filia: octo personas continebunt, quattuor nepos, quattuor neptis, quia et patruus dupliciter accipitur et nepos uel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur.
叔父の孫、孫:彼らは父方の祖父または父方の祖母の、息子から生まれた孫または孫からの曾孫、曾孫であり、いとこ、いとこの息子、娘である。 これらは八人の人物を含み、四人は孫、四人は孫である。 なぜなら叔父も二重に受け取られ、孫または孫は叔父たちの個々の人物の下で二重にされるからである。
amitae nepos uel neptis: hi sunt aui paterni uel auiae paternae pronepos proneptis ex nepote uel nepte filia natis, consobrini consobrinae filius filia: numerus idem est.
叔母の孫または孫:彼らは父方の祖父または父方の祖母の、娘から生まれた孫または孫からの曾孫、曾孫であり、いとこ、いとこの息子、娘である。 数は同じである。
auunculi nepos neptis: hi sunt aui materni uel auiae maternae pronepos proneptis: cetera eadem, quae in patrui nepote uel nepte.
舅の孫、孫:彼らは母方の祖父または母方の祖母の曾孫、曾孫である。 その他は叔父の孫または孫におけるものと同じである。
his omnibus, quos a patrui nepote proposuimus, is, de cuius cognatione quaeritur, propius sobrino est: nam patris uel matris eorum consobrinus est.
私たちが叔父の孫から提示したこれらすべての人々にとって、血統が問われている者は、ソブリヌスより近い者である。 なぜなら、彼は彼らの父親または母親のいとこだからである。
fratris pronepos proneptis: continebunt hi personas sedecim fratre dupliciter et pronepote et pronepte singulis quadrifariam, ut supra demonstrauimus, acceptis.
兄弟の曾孫、曾孫:これらは、兄弟が二重に、そして曾孫と曾孫がそれぞれ四通りに、上に示したように受け取られることで、十六人の人物を含むことになる。
sororis pronepos proneptis similiter sedecim personas continent.
姉妹の曾孫、曾孫も同様に十六人の人物を含む。
adnepos adneptis: hi sunt abnepotis uel abneptis filius filia, pronepotis uel proneptis nepos neptis, nepotis uel neptis pronepos proneptis, filii uel filiae abnepos abneptis: numerabuntur sub hac appellatione triginta duo personae, quia abnepos sedecim habet et totidem abneptis.
来孫、来孫:彼らは玄孫または玄孫の息子、娘であり、曾孫または曾孫の孫、孫であり、孫または孫の曾孫、曾孫であり、息子または娘の玄孫、玄孫である。 この名称の下には三十二人の人物が数えられる。 なぜなら、玄孫が十六人、来孫も同数だからである。

語釈・文法注

  1. 38.10.10.16ante abauum ponimus — 系譜の記述順序において、曾祖父の兄弟(5親等)をその上の世代である高祖父(4親等)より「前に」置く理由を説明している。直系祖先(曾祖父・高祖父)という連結点を経由しなければ、傍系であるその兄弟に到達できないという法的な系統把握の論理に基づいている。
  2. 38.10.10.16propius sobrinis — 比較級副詞 propius が奪格(または与格)sobrinis を支配し、「ソブリヌス(またいとこ、あるいは親のいとこなど)よりも一等近い者」を意味するローマ法の専門表現である。ここでは、大伯叔父の息子ら(父母のいとこ)が、本人にとって「ソブリヌスより一段階手前に位置する近い血族」に該当することを指している。
  3. 38.10.10.16ex nepote uel ex nepte filio natis — 「息子から生まれた孫(男)または孫(女)から生まれた(曾孫)」の意。filio natis(息子から生まれた)という与格(または奪格)の分詞句が、前置詞 ex を伴う nepote/nepte に係り、その孫たちが「息子の系統」に属することを明確に限定している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.10.10.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.10.10.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。