Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.1.7.pr-38.1.7.9

宣誓による労役債務の成立とパトロヌスの子らへの分配

5892 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

解放自由人が宣誓によって負う労役(オペラエ)の成立条件と例外を説明し、パトロヌスの不均等な共同相続人たる子供たちへの労役訴権の帰属および均等な分配方法について述べる。

[IDEM libro uicensimo octauo ad Sabinum.
[同じ著者の、サビヌス註釈第二十八巻において。
] §38.1.7.prUt iurisiurandi obligatio contrahatur, libertum esse oportet qui iuret et libertatis causa iurare.
] 宣誓による債務が成立するためには、宣誓する者が解放自由人であり、かつ解放のために宣誓することが必要である。
§38.1.7.1Plane quaeritur, si quis liberto suo legauerit, si filio suo iuranerit se decem operarum nomine praestaturum, an obligetur iurando.
実に問題となるのは、もしある者がその解放自由人に対して、もしわが子に対して自分が労役十日を提供すると宣誓するならばという条件で遺贈をした場合、彼が宣誓によって拘束されるかということである。
et Celsus Iuuentius obligari cum ait paruique referre, quam ob causam de operis libertus iurauerit: et ego Celso adquiesco.
そしてケルスス・ユウェンティウスは、彼は拘束されると言い、解放自由人がいかなる理由で労役について宣誓したかはほとんど重要ではないとしている。 そして私もケルススに同意する。
§38.1.7.2Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, obligatur.
しかし、拘束されるためには、解放の後に宣誓しなければならない。 そして直ちにであれ、時間が経過した後であれ、宣誓すれば拘束される。
§38.1.7.3Iurare autem debet operas donum munus se praestaturum, operas qualescumque, quae modo probe iure licito inponuntur.
そして、労役、贈り物、義務的贈り物を提供するということを宣誓しなければならない。 労役がいかなるものであれ、それがただ適切に、かつ法的に許される形で課されるものである限りにおいて。
§38.1.7.4Rescriptum est a diuo Hadriano et deinceps cessare operarum persecutionem aduersus eum, qui ex causa fideicommissi ad libertatem perductus est.
神君ハドリアヌスおよびその後の皇帝たちにより、遺言信託の原因によって解放に至った者に対しては、労役の請求は行われないと勅答された。
§38.1.7.5Dabitur et in impuberem, cum adoleuerit, operarum actio: sed interdum et quamdiu impubes est: nam huius quoque est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex.
労役訴権は未成年者に対しても、彼が成人した時に与えられる。 しかし、場合によっては、彼が未成年である間にも与えられる。 なぜなら、もし他ならぬ彼がたまたま写字生、名呼役、計算手、役者、またはその他の娯楽の技術者であるならば、その奉仕もまた価値があるからである。
§38.1.7.6Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habituros actionem.
もしパトロヌスの子供たちが不均等な持分で相続人に指定されていた場合、彼らは労役訴権を、半分ずつ持つのか、それとも相続持分に応じて持つのか。 And私は、子供たちは均等な持分に応じて訴権を持つとする方がより正しいと考える。
§38.1.7.7Parui autem refert, in potestate fuerint liberi an uero emancipati.
また、子供たちが家権に服していたか、それとも家権から解放されていたかは、ほとんど重要ではない。
§38.1.7.8Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur.
しかし、もしパトロヌスが養子に出した子供を相続人として指定していた場合、彼に対しても労役が提供されねばならないとする方がより有力である。
§38.1.7.9Nec patronae liberi summouentur ab operarum petitione.
また、女パトロヌスの子供たちも、労役の請求から排除されない。

語釈・文法注

  1. §38.1.7.prlibertum esse oportet qui iuret et libertatis causa iurare — 非人称動詞 `oportet` の意味上の主語として、2つの不定詞句 `libertum esse ...` と `iurare` が `et` で結ばれている。関係節 `qui iuret` の動詞 `iuret` は、特定の個人ではなく「宣誓するような(資格をもつ)者」という特徴を表すため、接続法現在が用いられている。
  2. §38.1.7.1si quis liberto suo legauerit, si filio suo iuranerit se decem operarum nomine praestaturum, an obligetur iurando — 二重の条件節構造になっている。全体を支配する間接疑問 `an obligetur iurando` に対し、第1の条件として `si quis ... legauerit`(遺贈した場合)があり、その遺贈の条件(負担)として第2の条件節 `si ... iurauerit`(宣誓するならば)が挿入されている。`praestaturum` の後には `esse` が省略されており、`se ... praestaturum [esse]` は `iurauerit` の直接目的語となる対格不定詞構文である。
  3. §38.1.7.6pro parte dimidia an pro hereditariis — 対比される2つの選択肢において、`pro hereditariis` の後には名詞 `partibus`(持分)が省略されている。パトロヌスの子供たちが相続持分に応じて不均等に相続した場合に、労役訴権を「全体の2分の1ずつ(等しく)持つか(`pro parte dimidia`)」、それとも「相続人の持分割合に応じて持つか(`pro hereditariis partibus`)」を問うている。
  4. §38.1.7.8in adoptionem datum heredem scripserit — `in adoptionem datum` は、省略された `filium`(息子、子供)を修飾する完了分詞、あるいは分詞の名詞的用法であり、「他家へ養子に出された子」を意味し、動詞 `scripserit`(相続人に指定した)の直接目的語である。`heredem` は目的格補語として機能している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.1.7.pr-38.1.7.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.1.7.pr-38.1.7.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。