Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.1.37.pr-38.1.37.8

子を持つ解放奴隷の賦役義務免除とその要件

5922 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、一定の要件を満たす子を持つ解放自由人が、パトローヌスに対する役務や贈与の提供義務を免除されるとする規定について論じ、その適用条件、死亡した子の合算、委任による義務関係の変化、および保証人への効力範囲などを詳述している。

[PAULUS libro secundo ad legem Iuliam et Papiam.
[パウルス、ユリウス・パピウス法註釈第二巻において。
] §38.1.37.pr'Qui libertinus duos pluresue a se genitos natasue in sua potestate habebit praeter eum, qui artem ludicram fecerit quiue operas suas ut cum bestiis pugnaret locauerit: ne quis eorum operas doni muneris aliudue quicquam libertatis causa patrono patronae liberisue eorum, de quibus iurauerit uel promiserit obligatusue erit, dare facere praestare debeto'.
] 「自身のもうけた二名以上の息子または娘を自身の権力内に有する解放自由人は(ただし、演劇の芸を営んだ者、あるいは野獣と闘うために自身の役務を貸し与えた者は除く)、それらのうちの誰も、自身が宣誓し、約束し、または義務を負ったところの、パトローヌス、パトローナ、またはそれらの子に対して、解放を理由とする役務、贈与、労務、またはその他の何ものをも、与え、行い、または提供する義務を負わないものとする。
§38.1.37.1Et si non eodem tempore duo in potestate habuerit uel unum quinquennem, liberabitur operarum obligatione.
」「そして、もし同時に二人の子を支配下に有していなくても、あるいは五歳の一人の子を有していれば、役務の義務から免除されるであろう。
§38.1.37.1aAmissi antea liberi ad eas operas, quae postea imponuntur, prosunt, ut Iulianus ait.
」「ユリアヌスが言うように、以前に失われた子らも、その後に課される役務に対しては役に立つ。
§38.1.37.2Sed et si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur.
」「しかし、一人の子を失った後に彼が義務を負い、その後に別の子が生まれる場合にも、免除されるために、失われた子がこの子に合算されるとポンポニウスは言っているが、これはなおさらのことである。
§38.1.37.3Nihil autem interest, utrum ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint.
」「しかし、彼がパトローヌス自身に約束するか、あるいはその支配下にある者たちに約束するかは、何の違いもない。
§38.1.37.4Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: solutionis enim uicem continet haec delegatio.
」「しかし、もしパトローヌスが自己の債権者に解放自由人を委任したならば、同じことは言えない。 なぜなら、この委任は弁済の代わりとなる性質を含むからである。
potest tamen dici, si in id, quod patrono promisit, alii postea delegatus sit, posse eum liberari ex hac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non liberari eum.
しかしながら、もし彼がパトローヌスに約束した債務について、後に他人に委任されたのであるならば、彼はこの法律に基づいて免除され得ると言うことができる。 なぜなら、彼がパトローヌスに対して債務を引き受けた(約束した)ことは真実であり、現在はパトローヌスに債務を負っていないとしてもそうだからである。 これに対し、もし最初からパトローヌスが委任する中で解放自由人が約束したのであれば、彼は免除されない。
§38.1.37.5Non solum futurarum, sed etiam praeteritarum operarum liberatio fit.
」「将来の役務だけでなく、過去の役務の免除も行われる。
§38.1.37.6Iulianus etiam si iam petitae sunt operae, liberis sublatis absolutionem faciendam.
」「ユリアヌスは、たとえ既に役務が請求されていても、子が挙げられた(生まれた)ならば、免責がなされるべきであるとする。
sed si iam operarum nomine condemnatus est, non potest liberari, quoniam iam pecuniam debere coepit.
しかし、すでに役務の名目で有罪判決を受けているならば、彼はすでに金銭を支払う義務を負い始めているため、免除されることはできない。
§38.1.37.7Postumus liberti heredes patris sui non liberat, quod proficisci liberatio a liberto debet nec quisquam post mortem liberari intellegi potest.
」「解放自由人の死後出生児は、自らの父の相続人たちを免除しない。 なぜなら、免除は解放自由人から生じるべきであり、死後に誰かが免除されると解されることはできないからである。
autem nati liberi prosunt.
しかし、生まれた子らは役立つ。
§38.1.37.8Etiamsi in personam liberti collata liberatio est, fideiussores quoque liberabuntur ex sententia legis: quod si libertus expromissorem dederit, nihil hoc caput ei proderit.
」「たとえ免除が解放自由人の個人に与えられたとしても、保証人たちもまた法律の趣旨に従って免除されるであろう。 しかし、もし解放自由人が新債務者を提供したならば、この条項は彼には何ら役立たないであろう。 」

語釈・文法注

  1. §38.1.37.prQui libertinus — 関係代名詞 qui から始まる文節全体が、後続する主節(ne quis eorum...)に対する前置きの仮定・条件節のように機能している。これは古いローマ法文の引用に典型的な、主語の重複(懸垂名詞節)を伴う文法的構造である。
  2. §38.1.37.4non potest idem dici — 「同じことは言えない」の内容は、本法による免除(liberatio)が及ばないことを指す。パトローヌスが自分の債権者に解放自由人を引き渡す(delegare)場合、これは実質的な弁済(solutio)として機能するため、免除の対象外となる。
  3. §38.1.37.6liberis sublatis — 「tollere liberos」(生まれた子を父親が持ち上げて認知する)という慣用表現に基づく奪格絶対であり、ここでは「子が生まれ(養育され)たこと」を意味している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.1.37.pr-38.1.37.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.1.37.pr-38.1.37.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。