[ULPIANUS libro trigensimo octauo ad edictum.
[ウルピアーヌス、告示註釈第三十八巻において。
] §38.1.15.prLibertus, qui post indictionem operarum ualetudine impeditur, quo minus praestet operas, non tenetur: nec enim potest uideri per eum stare, quo minus operas praestet.
] 解放奴隷が、労役の指定の後に健康状態によって妨げられ、その結果として労役を提供できない場合には、責任を負わない。 なぜなら、彼が労役を提供できないのは彼のせいで阻まれていると見なされることはあり得ないからである。
§38.1.15.1Neque promitti neque solui nec deberi nec peti pro parte poterit opera.
労役は、分割して約束されることも、履行されることも、義務とされることも、請求されることもできない。
ideo Papinianus subicit: si non una, sed plures operae sint et plures heredes existant patrono qui operas stipulatus est, uerum est obligationem operarum numero diuidi.
それゆえ、パピニアヌスは次のように付け加えている。 もし1つではなく複数の労役があり、その労役を約定したパトロヌスに複数の相続人が存在するならば、労役の義務は数によって分割されるというのは正しい。
denique Celsus libro duodecimo scribit, si communis libertus patronis duobus operas mille daturum se iurauerit aut communi eorum seruo promiserit, quingenas potius deberi, quam singularum operarum dimidias.
最後にケルススは第12巻に書いている。 もし共有の解放奴隷が2人のパトロヌスに1000日の労役を提供することを誓ったか、あるいは彼らの共有の奴隷に約束したならば、個々の労役の半分ずつが義務とされるよりは、むしろ500日ずつが義務とされる。